Antalya’daki zirvede iki günlük liderler buluşması maratonu sona erdikten sonra Birleşmiş Milletler çatısı altında iklim değişikliğiyle mücadele arayışı sürüyor.

BM’nin İklim Adaleti Anlaşması ise masada imzacı liderler arayışıyla duruyor.

COP31’de neler oldu?

• BM Genel Sekreteri’nden liderlere “erteleme” tepkisi

• “Kirletenler ödemeli” çağrısı ön plandaydı

• Türkiye en kalabalık COP’u mu yapıyor?

• Gezegen yanarken barış inşaası mümkün mü?

• İklim gerçeği için yapay zekaya karşı koruma kalkanı

• Recap İklim video: COP31 Zirvesi’ndeki liderler buluşması sonuç verecek mi?

António Guterres’ten liderlere “erteleme” tepkisi

Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), ev sahibi Türkiye tarafından “Diyalog, Uzlaşma, Eylem” hedefleriyle düzenleniyor.

COP31’e liderler düzeyinde 37’si devlet başkanı, 35’i hükümet başkanı olmak üzere toplam 102 üst düzey temsilcinin katılımı duyurulmuştu. Ancak dünyanın önde gelen ekonomilerinden bazı ülkelerin liderleri Antalya’ya gelmedi. Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in de katılımıyla çarşamba günü aile fotoğrafı verilmesinin ardından liderler düzeyinde müzakerelere geçildi. BM çatısı altında LDC (Least Developed Countries) olarak adlandırılan, ekonomik koşulları itibarıyla en az gelişmiş ülkelere 2035 yılına kadar finansman desteği sağlanması için uzlaşma çağrısı masadaydı.

BM Genel Sekreteri António Guterres, liderlere İklim Adaleti Mutabakatı önerisini sundu. Guterres, Türkiye’nin COP31 Başkanlığı kapsamında yaptığı “uygulama” çağrısı doğrultusunda gelişmiş ülkelerden iklim finansmanı sağlamalarını istedi.

Eylem planı kapsamında, uyum (adaptasyon) finansmanı için yıllık 40 milyar dolar baz alınırken bu tutarın üç katına çıkarılarak 2035 yılına kadar yıllık 120 milyar dolarlık finansman yaratılması önerisi gündeme geldi.

İklim inkârcısı olarak yorumlanan ABD Başkanı Donald Trump’ın kendisi katılmadığı gibi heyet de göndermediği zirvede, gelecek başkanlık seçimi sonrasında ABD’nin Paris Anlaşması’na döneceği sözünü ise başkan aday adayı Kaliforniya Valisi Gavin Newsom verdi. Ancak ABD, Fransa, Almanya, Kanada, Japonya ve İtalya gibi G7 ülkelerinin liderleri masada olmayınca uzlaşmaya yaklaşılamadı.

Sivil toplum örgütlerinin temsilcileriyle buluşmasında liderler düzeyindeki müzakerelerden sonuç alınamamasından şikâyetçi olan Guterres, “Sıcaklık konusunda 1,5 derecenin üzerine çıkmaya doğru ilerliyoruz ve çok fazla lider erteleme yolunu seçiyor. Her bir derece kesri bile önemli” ifadesini kullandı. COP28’de ilk kez fosil yakıtlardan vazgeçme konusunda anlaşmaya varıldığını anımsatan Guterres, “Kayıp ve hasar fonu artık mevcut, her ne kadar şu anda gülünç düzeyde finanse ediliyor olsa da. Pasifik Adaları ülkelerinden gelen gençler ise iklim mücadelesini Uluslararası Adalet Divanı’na kadar taşıdılar. İşte Antalya’da liderlere sunduğum İklim Adaleti Mutabakatı da bununla ilgili” diye konuştu.

Guterres, sivil topluma; ilk önce bilimsel gerçekleri anlatma-savunma, ikincisi hükümetlerle şirketleri sorumlu tutmak için gerekli bilgileri gündemde tutma ve üçüncüsü “yerli halklar, kadınlar ve kız çocukları, işçiler, engelli bireyler ve gençler” olarak yaşamları şekillendiren kararlarda söz sahibi olmayı talep etme öğüdü verdi.

“Kirletenler ödemeli” çağrısı ön plandaydı

Görev süresi 31 Aralık’ta sona erecek Guterres’in de açıkça dile getirdiği “Kirletenler ödemeli” çağrısıyla sivil toplum örgütleri ve iklim aktivistleri, COP31 alanında her gün düzenli eylemlerini sürdürüyor.

İklim aktivisti Greta Thunberg de bugün eylemlerdeydi. Thunberg, COP31’in cepleri parayla dolu lobiciler ve iş anlaşmaları peşinde koşanlarla dolu olduğunu söyledi.

Türkiye en kalabalık COP’u mu yapıyor?

İklim odaklı yayın organı CarbonBrief, COP31 alanına giriş için ev sahibi Türkiye’nin 14 bin delege kaydettiğini belirterek, bunu geçen yılki ev sahibi Brezilya’nın 13 bin delegesiyle kıyasladı.

Geçici katılımcı listesini inceleyen Büyük Kirleticileri Dışarı Atın (Kick Big Polluters Out – KBPO) koalisyonunun açıklamasına göre ise 60’ı fosil yakıt endüstrisiyle bağlantılı toplam 103 şirket ve grup tespit edildi. Koalisyonun verilerine göre bu gruplarla bağlantılı katılımcıların sayısı, Saint Vincent ve Grenadinler delegasyonunu 100’e 1, Nijer’i 25’e 1, Filipinler’i 8’e 1 ve Nepal’i 6’ya 1 oranında geride bıraktı.

Gezegen yanarken barış inşası mümkün mü?

Ayrıca “Gerçekler, gerçektir” diyen Guterres, şu ifadeleri kullandı:

“Gerçek şu ki iklim değişikliği kendi sınırları içinde kalmıyor. Dünya genelinde açlığı ve yerinden edilmeleri tetikliyor. On yıllar boyunca inşa edilen kalkınma kazanımlarını silip süpürüyor. Ülkeleri daha derin bir borç batağına sürüklüyor. Toprak ve su için verilen rekabeti şiddetlendiriyor. İstikrarsızlığı körüklüyor. Tüm bu nedenlerle iklim eylemini hiçbir zaman diğer pek çok meseleden yalnızca biri olarak görmedim. İklim eylemi, BM’nin yürüttüğü çalışmaların her alanının merkezinde. Yanan bir gezegen üzerinde barış inşa edemezsiniz.”

İklim gerçeği için yapay zekaya karşı koruma kalkanı

COP31 Zirvesi’nde, BM ile Brezilya’nın öncülüğünde yürütülen özel girişim kapsamında iklim değişikliğine ilişkin bilgilerin güvenilirliğinin korunması için yeni öncelikler açıklandı.

Belém’deki COP30’da iklim konusunda bilgi bütünlüğünün ilk kez bir COP sonuç kararına girmesinin ve İklim Değişikliği Konusunda Bilgi Bütünlüğüne Dair Belém Bildirgesi’nin kabul edilmesinin üzerinden bir yıl geçti. 29 ülke ve Avrupa Birliği’nin imzaladığı bildirge kapsamında, COP31’de yapay zekanın iklim bilgileri üzerindeki etkisine yönelik yeni çalışma öncelikleri gündeme taşındı.

İklim Değişikliği Konusunda Bilgi Bütünlüğü Küresel Girişimi (Global Initiative for Information Integrity on Climate Change) çerçevesinde, insanların yapay zeka aracılığıyla üretilen iklim bilgilerine güvenebilmesi için devletlerin, yapay zeka şirketlerinin, reklam verenlerin, araştırmacıların, gazetecilerin ve fon sağlayıcıların neler yapabileceği ortaya konuluyor.

🎥 Recap İklim video:

Liderlere yapılan çağrılar nelerdi, hangi mesajlar ön plana çıktı? COP31’de, örneğin Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva’nın açık sözlülüğüyle gerçekleri yüzlere vurması gündemdeydi. Detaylar videomuzda:

COP31’den başka başlıklar:

• COP31’in karikatürlerle anlatımı şurada.

• Greenpeace Türkiye, “Kader Değil Direniş, Kömür Değil Yaşam” sergisi açtı.

• Filistin – Gazze’den çocuk resimleri ve deneyim sergileri açıldı.

• Emine Erdoğan’ın sıfır atık kampanyası sürüyor.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin:

info@turkeyrecap.com

YouTube: @StüdyoRecap

Instagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

LinkedIn: Stüdyo recap

Bu bülten, Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği desteğiyle hazırlanan Türkiye’nin iklim yönetişimi odaklı haber bülteni serisinin bir parçası olup, hiçbir şekilde Heinrich Böll Stiftung’un görüşlerini yansıtmaz.

Antalya’da 90’ı aşkın ülkeden hükümet temsilcisi ve devlet başkanının katılımıyla gerçekleştirilen COP31’in liderler buluşması tamamlandı. İki gün boyunca basına kapalı salonlarda yapılan görüşmelerde, küresel iklim kriziyle mücadele için atılması gereken adımlar ve ülkelerin sorumlulukları ele alındı.

COP31 Başkanı Murat Kurum’un zirveyi “Uygulama COP’u” olarak tanımlaması, liderler buluşmasından somut kararlar çıkıp çıkmayacağı sorusunu gündeme taşıdı. Zirvenin resmi görüşmeleri sürerken sivil toplum kuruluşları ve iklim aktivistleri de sokaklarda ve meydanlarda liderlerden iklim krizine karşı gerçek çözümler talep etti.

Guterres: “İklim krizi bizden daha hızlı ilerliyor”

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, liderlere hitabında iklim krizinin geldiği noktaya ilişkin çarpıcı uyarılarda bulundu.

2025 yılında küresel emisyonların tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştığını ve sıcaklık rekorlarının kırılmaya devam ettiğini belirten Guterres, fosil yakıt şirketlerinin kârlarını artırırken gezegenin geleceğini tehlikeye attığını söyledi.

“Acı gerçek şu ki iklim krizi bizden daha hızlı ilerliyor” diyen Guterres, Paris Anlaşması kapsamında belirlenen küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlandırma hedefinin aşılmasının artık kaçınılmaz olduğunu ifade etti.

Ancak bunun mücadeleden vazgeçmek anlamına gelmediğini vurgulayan Guterres, sıcaklık artışının ne kadar süreceğinin ve ne ölçüde yıkıcı olacağının alınacak kararlarla belirleneceğini söyledi.

Mevcut iklim taahhütlerinin tamamen uygulanması durumunda bile küresel sıcaklık artışının yüzyıl sonunda 2,5 derecenin üzerine çıkacağı uyarısında bulunan Guterres, “Gezegenimiz ısınıyor. Zaman daralıyor. Artık ya başaracağız ya da yanıp kavrulacağız” ifadelerini kullandı.

Guterres, gelişmekte olan ülkelerin temiz enerjiye geçişte karşılaştığı finansman sorunlarına da dikkat çekti. Çin dışındaki yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerin dünya nüfusunun yaklaşık üçte ikisini barındırmasına rağmen küresel temiz enerji yatırımlarının beşte birinden daha azını aldığını söyledi.

Bu ülkelerin borçlanma maliyetlerinin iki ila üç kat daha yüksek olduğunu belirten Guterres, ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluklar ilkesine dayalı yeni bir İklim Adaleti Sözleşmesi çağrısında bulundu.

Fosil yakıtlardan adil geçişin hızlandırılmasını isteyen BM Genel Sekreteri, 2035 yılına kadar küresel yenilenebilir enerji kapasitesinin 2025 seviyesinin en az üç katına çıkarılması, emisyon azaltımı uygulanmayan kömür enerjisinin ise en az yüzde 75 azaltılması gerektiğini vurguladı.

Guterres, 2040 yılına kadar bu tür kömür kullanımının neredeyse tamamen sonlandırılması, petrol ve gaz kullanımının ise yaklaşık üçte bir oranında azaltılması gerektiğini ifade etti.

Erdoğan: “İklim krizinin bedelini en ağır ödeyen toplumlar desteklenmeli”

Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan da COP31 konuşmasında Türkiye’nin çevre ve iklim politikalarına ilişkin yaklaşımını anlattı.

Tabiata saygının Türkiye’nin medeniyet anlayışının merkezinde bulunduğunu söyleyen Erdoğan, “Yeryüzü, korunup kollanması gereken mukaddes bir emanettir” ifadelerini kullandı.

Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma hakkının korunması gerektiğini vurgulayan Erdoğan, iklim krizinden en ağır biçimde etkilenen toplumlara daha güçlü destek verilmesi çağrısında bulundu.

İklim mücadelesinde ülkelerin yalnızca kendi çıkarlarını gözetmesinin daha büyük felaketlere yol açabileceğini belirten Erdoğan, müzakere başkanlığını üstlenen Avustralya’nın katkılarıyla belirlenen 10 öncelikli alanda somut ilerleme hedeflediklerini açıkladı.

Erdoğan, iklim değişikliğiyle mücadelede yalnızca hükümetlerin çabalarının yeterli olmayacağını belirterek iş dünyasına da sorumluluk üstlenme çağrısında bulundu.

Kurum: “Gelecek nesiller bizi konuşmalarımızla değil, kararlarımızla hatırlayacak”

COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum da iklim krizinin sınır tanımadığına dikkat çekti.

“Hiçbir sınır, yükselen denizleri durduramaz. Hiçbir duvar, kuraklığın önüne geçemez. Hiçbir bayrak, fırtınanın yönünü değiştiremez” diyen Kurum, ülkelerin kaderlerinin birbirine bağlı olduğunu vurguladı.

COP31’in yalnızca yeni hedeflerin belirlendiği değil, daha önce verilen sözlerin hayata geçirildiği bir zirve olması gerektiğini belirten Kurum, “Gelecek nesiller bizleri yaptığımız konuşmalarla değil, aldığımız kararlarla hatırlayacak” ifadelerini kullandı.

Kurum, zirveye katılan ve destek veren 196 ülkeyle birlikte ortak gelecek için sorumluluk alınacağını söyledi.

Stiell: “Antalya’dan güçlü bir sonuç almadan ayrılamayız”

BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) İcra Sekreteri Simon Stiell ise COP31’in ülkelerin iklim taahhütlerini uygulamaya dönüştürmesi gerektiğini belirtti.

Ulusal iklim eylem planlarını istihdam ve ekonomik büyüme açısından birer yol haritası olarak değerlendiren Stiell, zirvede önceliğin pratik çözümler olacağını söyledi.

Ekonomilerin elektrifikasyonu, iklim değişikliğine uyum finansmanının üç katına çıkarılması ve finansmana erişimin kolaylaştırılması gerektiğini vurgulayan Stiell, müzakereler ile reel ekonomiyi buluşturan Küresel İklim Eylem Gündemi’nin birlikte yürütüleceğini açıkladı.

Stiell, liderlere seslenerek “Antalya’dan güçlü bir müzakere sonucu almadan ayrılamayacağımızı söyleyin” çağrısında bulundu.

COP31’in ilgiyle karşılanan liderinden iklim adaleti vurgusu

COP31’in dikkat çeken konuşmalarından birini de Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva yaptı.

Dünyanın geleceğinin ülkeler arasındaki güç mücadelelerine teslim edilemeyeceğini belirten Lula, “Gezegen hegemonya çekişmelerinin insafına bırakılamaz” dedi.

Küresel siyasette iklim krizinin giderek geri plana itildiğini savunan Lula, liderlerin gelecek nesillerin hayatta kalmasından çok savaşları ve ticaret politikalarını tartıştığını söyledi.

G7 ve G20 gibi dünyanın en büyük sera gazı salımına sahip ülkelerinin yer aldığı platformlarda iklim değişikliğinin gündemden düştüğünü belirten Lula, “Bu endişe yerini sessizliğe bıraktı” ifadelerini kullandı.

İklim krizinin aynı zamanda sınıfsal, toplumsal cinsiyete dayalı ve ülkeler arası eşitsizliklerle ilgili olduğunu vurgulayan Lula, zengin ülkelerin tarihsel sorumluluklarını yerine getirmesi gerektiğini söyledi.

Lula, COP29 ve COP30 başkanlıklarınca geliştirilen ve yıllık iklim finansmanını 1,3 trilyon dolara ulaştırmayı amaçlayan Bakü-Belém Yol Haritası’nın önemine dikkat çekti.

Fosil yakıtlardan uzaklaşma ve 2030 yılına kadar ormansızlaşmanın durdurulmasına yönelik yol haritalarının da uygulanması gerektiğini belirten Lula, bu belgelerdeki önerilerin bir sonraki Küresel Durum Değerlendirmesi’ne dahil edilmesi için Türkiye ve Avustralya’nın liderliğine güvendiklerini ifade etti.

COP31’e 87 özel jet: Oxfam’dan karbon emisyonu eleştirisi

Liderlerin iklim kriziyle mücadele çağrıları yaptığı COP31’de, zirveye katılımların yarattığı karbon ayak izi de tartışma konusu oldu.

Uluslararası sivil toplum kuruluşu Oxfam International, COP31 kapsamında Antalya’ya 87 özel jetin iniş yaptığını açıkladı.

Oxfam International’dan Adam Musgrave, bu uçuşların 777 ton karbon emisyonuna neden olduğunu ve bunun dünyanın çevresini üç kez dolaşmaya karşılık geldiğini belirtti.

İklim konferansına özel jetlerle katılmanın zirvenin amacıyla çeliştiğini savunan Musgrave, özel jetlere yönelik kapsamlı vergilendirmeyle 45 milyar dolarlık gelir elde edilebileceğini ifade etti.

Musgrave, iklim kriziyle mücadelenin maliyetinin zenginler tarafından üstlenilmesi gerektiği mesajını verdi.

Algedik: “160 sayfalık belgelerde fosil yakıtlar yok”

COP31’de liderlerin açıklamalarına rağmen somut adımların yetersiz kaldığı yönündeki eleştiriler de sürüyor.

Enerji ve İklim Uzmanı Önder Algedik, zirvenin ilk dört gününde toplam 34 belge yayımlandığını ve yaklaşık 160 sayfalık bu belgelerde fosil yakıtlara yer verilmediğini belirtti.

COP31’in bir “Uygulama COP’u” olarak tanımlanmasına rağmen fosil yakıt kullanımını azaltmaya yönelik uygulamaların tartışılmadığını söyleyen Algedik, fosil yakıtların topluma yüklediği maliyetlerin de gündeme gelmediğini ifade etti.

Zirvede finansman, sıfır atık ve elektrifikasyon gibi başlıkların öne çıktığını belirten Algedik, bu kavramların iklim kriziyle mücadele açısından nasıl uygulanacağının yeterince açıklığa kavuşturulmadığını savundu.

Elektrifikasyonun farklı taraflarca farklı biçimlerde yorumlandığını ifade eden Algedik, bazı ülkelerin bunu temiz enerjiye geçiş olarak değerlendirirken bazılarının fosil yakıtları da bu kapsamda ele aldığını söyledi.

Türkiye’nin enerji kullanımında ithal kömür ve doğal gazın ağırlığına dikkat çeken Algedik, mevcut tartışmaların iklim değişikliğini yavaşlatacak somut uygulamalara dönüşüp dönüşmeyeceğini sorguladı.

Liderler ayrıldı, gözler müzakerelerde

COP31’de iki gün süren liderler buluşmasının ardından gözler, zirvenin devam eden müzakerelerine çevrildi.

Liderlerin konuşmalarında iklim adaleti, finansman, temiz enerjiye geçiş ve fosil yakıtlardan uzaklaşma gibi başlıklar öne çıkarken, bu açıklamaların ne ölçüde bağlayıcı ve somut kararlara dönüşeceği henüz belirsiz.

Bir yanda zengin ülkelerin sorumluluğuna ve fosil yakıt kullanımının azaltılmasına yönelik çağrılar, diğer yanda zirvenin karbon ayak izi ve müzakerelerin içeriğine ilişkin eleştiriler bulunuyor.

Antalya’da liderler buluşması sona erdi ancak COP31’in gerçekten bir “Uygulama COP’u” olup olamayacağı sorusu yanıt bekliyor.

Detayları ise Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği’nin desteğiyle hazırladığımız videomuzda.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin:

info@turkeyrecap.com

YouTube: @StüdyoRecap

Instagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

LinkedIn: Stüdyo recap

Bu video, Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği desteğiyle hazırlanan Türkiye’nin iklim yönetişimi odaklı video serisinin bir parçası olup hiçbir şekilde Heinrich Böll Stiftung’un görüşlerini yansıtmaz.

ABD’nin Kaliforniya Valisi Gavin Newsom, Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında yaptığı açıklamalarda hem ABD’nin iklim politikalarına hem de ülkesinin gelecekteki dış politika yaklaşımına ilişkin mesajlar verdi.

ABD Başkanı Donald Trump’ın iklim politikalarını sert sözlerle eleştiren ve 2028 başkanlık seçimlerinde Demokratların olası adayları arasında gösterilen Newsom, Türkiye ile ABD arasındaki ilişkilerin geleceğine ilişkin soruları da yanıtladı.

“Trump’ın Erdoğan ile ilişkisi kendine özgü”

Stüdyo recap, Newsom’a Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşüp görüşmediğini ve iki yıl sonra Türk-Amerikan ilişkilerinin nasıl şekillenebileceğini sordu.

Türkiye ile ABD arasındaki ilişkilerin yalnızca liderler düzeyindeki kişisel ilişkilerle sınırlı kalmaması gerektiğine işaret eden Newsom, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Bakın, dediğim gibi; kapalı bir yumruk değil, açık bir el. Boşanmak bir seçenek değil. Ortak geleceğimizin şartlarını bulmak zorundayız. Bu yüzden iyi ilişkilere sahip olmanın sağlıklı olduğunu düşünüyorum.”

Erdoğan ile Trump arasındaki ilişkinin geleceğine de değinen Newsom, “Elbette Donald Trump’ın sizin cumhurbaşkanınızla olan ilişkisi kendine özgü. Bunun ne ölçüde devam edeceği ucu açık bir soru” ifadelerini kullandı.

Newsom, farklı belediye başkanları, temsilciler ve bakanlarla gerçekleştirilen görüşmelerin ortak çıkarların belirlenmesi açısından faydalı olduğunu vurguladı. Bu temasların gelecekte de güçlü ilişkilerin sürdürülebileceğine ilişkin önemli bir gösterge olduğunu söyledi.

“İki yıl içinde Paris Anlaşması’na geri döneceğiz”

COP31’de gazetecilerin sorularını yanıtlayan Newsom, Demokratların yeniden iktidara gelmesi durumunda ABD’nin Paris İklim Anlaşması’na dönüp dönmeyeceği sorusuna olumlu yanıt verdi.

Eski ABD Başkan Yardımcısı Al Gore’un “196 eksi bir sıfır etmez” sözünü hatırlatan Newsom, ABD’nin uluslararası iklim mücadelesinden uzaklaşmasına tepki gösterdi.

Newsom, “Dünyada sırtını buna dönen tek ülkenin biz olmamız oldukça dikkat çekici. Ama iki yıl içinde tartışmasız bir şekilde geri döneceğiz” dedi.

Federal yönetimin iklim politikalarına rağmen ABD’de eyaletlerin ve yerel yönetimlerin çalışmalarını sürdürdüğünü belirten Newsom, Kaliforniya’nın bu alanda öncü rol üstlenmeye devam ettiğini söyledi.

Washington yönetiminin aksine eyaletlerin iklim mücadelesinden vazgeçmediğini vurgulayan Newsom, çalışmaların ülkenin farklı bölgelerinde sürdürüldüğünü ifade etti.

“Çin, yeşil büyümede bizi ezip geçiyor”

Başkan olması durumunda ABD’nin ulusal iklim politikalarında neleri değiştireceğine ilişkin soruyu da yanıtlayan Newsom, Çin’in temiz enerji ve elektrikli araç üretimindeki üstünlüğüne dikkat çekti.

ABD’nin en büyük ekonomik rakibinin Çin olduğunu belirten Newsom, bu ülkenin düşük karbonlu yeşil büyüme konusunda ABD’nin önüne geçtiğini söyledi.

Çin’in küresel elektrikli araç pazarının yüzde 70’ini elinde tuttuğunu ifade eden Newsom, bu üstünlüğün teknoloji altyapısına, tedarik zincirlerine ve devlet stratejisine dayandığını kaydetti.

ABD’nin bu rekabete karşı harekete geçmesi gerektiğini vurgulayan Newsom, “Eğer bu rekabete uyanmazsak on yıl içinde ABD’de işleyen bir otomobil üretim ekonomimiz kalır mı bilmiyorum” dedi.

Newsom, karbonsuzlaşma, elektrifikasyon ve temiz enerji ekonomisine geçişin bir sonraki ABD Başkanı’nın öncelikli sorumluluklarından biri olması gerektiğini savundu.

“İklim krizi aslında bir fosil yakıt krizidir”

COP31 kapsamında yaptığı konuşmada Kaliforniya’nın temiz enerji alanındaki çalışmalarını da anlatan Newsom, eyaletin ekonomik büyüme ile iklim politikalarının birlikte yürütülebileceğini gösterdiğini söyledi.

Kaliforniya’nın gayrisafi yurt içi hasıla bakımından dünyanın dördüncü büyük ekonomisi olduğunu belirten Newsom, eyaletin geçen yıl 279 gün boyunca günün belirli saatlerinde elektrik ihtiyacının tamamını temiz enerjiden karşıladığını aktardı.

Bu yıl ise her on günün dokuzunda aynı seviyeye ulaşıldığını belirten Newsom, temiz enerjiye geçişte artık hedeflerin değil, uygulamanın tartışılması gerektiğini ifade etti.

“Artık mesele ‘ne’ ve ‘neden’ değil; tamamen ‘nasıl’ yapılacağı ve bunun büyük ölçekte hayata geçirilmesiyle ilgili” diyen Newsom, temiz enerji dönüşümünün ekonomik olduğu kadar stratejik bir zorunluluk olduğunu vurguladı.

İran savaşının yarattığı gelişmelere de işaret eden Newsom, enerji üretim ve tüketim biçimlerinin değiştirilmesi gerektiğini söyledi.

Fosil yakıt şirketlerini sert sözlerle eleştiren Newsom, “İklim krizi karmaşık bir şey değildir; bu bir fosil yakıt krizidir, petrol, gaz ve kömürün yakılmasıdır” dedi.

Büyük petrol şirketlerinin kamuoyunu yanılttığını ve mevcut çözümlerin uygulanmasını geciktirdiğini savunan Newsom, yalnızca son çeyrekte 100 milyar dolar kâr elde ettiklerini söylediği şirketlerin hesap vermesi gerektiğini dile getirdi.

“İki yıl içinde değişim gelecek”

ABD federal yönetiminin iklim politikalarına yönelik yaklaşımını eleştirmeyi sürdüren Newsom, uluslararası iş birliğinin önemini vurguladı.

“Hızlı gitmek istiyorsan yalnız git, uzağa gitmek istiyorsan birlikte git” şeklindeki Afrika atasözünü hatırlatan Newsom, Washington’daki olumsuz siyasi koşullara rağmen Amerikan eyaletlerinin iklim politikalarını sürdürdüğünü söyledi.

Kaliforniya’nın uluslararası iklim mücadelesinde istikrarlı bir ortak olduğunu belirten Newsom, ABD federal yönetiminin COP31 görüşmelerinde etkili bir rol üstlenmediğini ifade ederek “Sizi temin ederim ki iki yıl içinde değişim gelecek” sözleriyle konuşmasını tamamladı.

İsrail sorusuna Gazze ve Trump yanıtı

COP31’de Newsom’a yöneltilen sorulardan biri de İsrail’in bölgedeki politikaları ve ABD siyasetindeki etkisi üzerineydi.

Anadolu Ajansı muhabiri, Demokratların ara seçimlerde elde ettiği başarıda İran savaşının ve İsrail’in bölgedeki saldırılarının etkili olduğu yönündeki değerlendirmeleri gündeme getirdi.

Muhabir ayrıca Newsom’a, ABD’de etkili olan İsrail yanlısı lobi kuruluşu AIPAC’tan bağımsız hareket edeceğine ilişkin açıklamalarını ve İsrail’in bölgedeki tarımsal, çevresel, insani ve eğitim alanındaki yıkımının ABD açısından sonuçlarını sordu.

Newsom ise yanıtında ağırlıklı olarak ABD’deki ara seçim sonuçlarına, Trump yönetimine ve Amerikan demokrasisindeki denge ve denetleme mekanizmalarına odaklandı.

Demokratların Kongre’de elde ettiği çoğunluğa işaret eden Newsom, “Donald Trump’ın kanatları kırpıldı” dedi.

Trump yönetimini yolsuzlukla suçlayan Newsom, ara seçim sonuçlarını yalnızca ekonomik sorunlarla değil, dış politikadaki gelişmelerle de ilişkilendirdi.

Newsom, “Bu; savaşın etkileri, yaşananların etkileri, Gazze’deki ahlaki felaket, gümrük vergisi politikaları etrafındaki sorunlar ve Amerikan halkının duyduğu büyük kaygı ile hayal kırıklığını tanımlayan meselelerle ilgili bir hesaplaşmadır” ifadelerini kullandı.

Seçim sonuçlarını Amerikan halkının Trump yönetimine yönelik tepkisinin göstergesi olarak yorumlayan Newsom, ABD’de yeni bir dönemin başladığını savundu. Bununla birlikte Trump’ın iki yıl daha başkanlık görevini sürdüreceğini hatırlattı.

Newsom, İsrail ve AIPAC’a ilişkin sorunun ayrıntılarına doğrudan yanıt vermese de Gazze’de yaşananları “ahlaki felaket” olarak nitelendirdi.

Dünyanın farklı bölgelerindeki siyasi gelişmelere değinen Newsom, Sırbistan, Macaristan, İsrail ve ABD’de yaşananları anımsatarak yalnızca ülkesi açısından değil, dünya açısından da iyimser bir hafta yaşandığını söyledi.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Stüdyo recap’in kadrosu; parlamento muhabiri Yıldız Yazıcıoğlu, politika muhabiri Hilmi Hacaloğlu, editör Gözde Ocak ve dijital iletişim uzmanı Demet Şöhret’in bir araya geldiği 4 kişilik bir ekip.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin: info@turkeyrecap.com

Sosyal medya hesaplarımız:

Youtube: @StüdyoRecap

İnstagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

İBB Davası’nın görüldüğü Silivri’deki duruşma salonunun bahçesinde Stüdyo recap’ın canlı yayınına katılan Özgür Çelik, “Türk demokratlar, Kürt Demokratlar, sosyal demokratlar, milliyetçi demokratlar, muhafazakar demokratlar, herkesin partisi YENİ Parti. Bu nedenle bir yeni merkez oluştu Türkiye’de. Bu yeni merkezin partisidir” dedi.

Çelik, uzun süredir kulislerde konuşulan “İmamoğlu’nun Yargıtay’daki ahmak davası onanacak, siyasi yasak sonrası ise İBB AK Parti’ye geçecek” iddialarına ilişkin de sorularımızı yanıtladı. Çelik, “Şu anda YENİ Parti’nin 110 meclis üyesi var. DEM Parti (16 üye ile) ayrıldı bir grup kurdu ve CHP’nin de grubu var. Ancak birlikte hareket etme irademiz sürüyor. ‘İstanbul İttifakı’ ruhundan bir şey kaybetmedi” diyor.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Stüdyo recap’in kadrosu; parlamento muhabiri Yıldız Yazıcıoğlu, politika muhabiri Hilmi Hacaloğlu, editör Gözde Ocak ve dijital iletişim uzmanı Demet Şöhret’in bir araya geldiği 4 kişilik bir ekip.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin: info@turkeyrecap.com

Sosyal medya hesaplarımız:

Youtube: @StüdyoRecap

İnstagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

AK Parti üst düzey yetkilisi, muhalefetin fon vurgunuyla haksız kazanç sağlayanların kamuoyuna açıklanma çağrısına karşılık devletin kayıtlarında “kayıp liste” olmayacağı görüşünde.

Yetkili, “Fon piyasasında adeta FETÖ aklıyla hareket edildiğini görüyoruz. Kuşkusuz 450 bin kişi söz konusu olduğu için hepsi dolandırıcı olabilir mi, değildir. Ancak burada sistemi kuran, yöneten, denetleyen aynı kişiler görüyoruz” diye konuştu.

Haksız kazanç sağlayanları listeleme sürecine 30 uzman takviye edildiğini açıklayan yetkili, “Alelacele hareket edip birilerine itibar suikasti yapamayız, itibarlarına zarar verecek adım atmayız” mesajını verdi.

Haksız kazanç listesinde milletvekillerinden hangi siyasi partiden olursa olsun dokunulmazlıklarının kaldırılabileceğini söyleyen AK Parti kurmayı, “Fon krizi sürecinde içeriden bilgi alan milletvekili olduğu tespit edilirse dokunulmazlığını kaldırmak gerektiğini düşünüyoruz. AK Partili de olsa milleti dolandıran bir milletvekilini Meclis koruyamaz, korumamalı” dedi.

Adalet Bakanlığı bütçe görüşmelerinde Bakan Akın Gürlek’in YENİ Parti İstanbul Milletvekili Turan Taşkın Özer’e “Milletvekili olmasaydın evin aranacaktı” sözleri dokunulmazlık tartışmasına neden olsa da AK Parti üst düzey yetkilisi, “Öyle bir derdimiz yok” dedi. YENİ Partili vekiller hakkında dokunulmazlıklarını kaldırma hazırlığı yapılmadığını kaydeden yetkili, “Ancak milletvekillerine suç işleme özgürlüğü de verilmemiş, böyle bir özgürlük de yok” dedi.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Stüdyo recap’in kadrosu; parlamento muhabiri Yıldız Yazıcıoğlu, politika muhabiri Hilmi Hacaloğlu, editör Gözde Ocak ve dijital iletişim uzmanı Demet Şöhret’in bir araya geldiği 4 kişilik bir ekip.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin: info@turkeyrecap.com

Sosyal medya hesaplarımız:

Youtube: @StüdyoRecap

İnstagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

Antalya’daki iklim zirvesinde Mehmet Şimşek’in uluslararası bankalarla anlaşmalar imzalandığı duyulurken, esasen “temiz enerji”, “afete dayanıklı kentleşme, altyapı ile sağlık yapıları” gerekçeli krediler alınması söz konusu.

Uzun vadeli ve düşük faizli olduğu belirtilen bu kaynaklarla Türkiye’de hangi “yeşil dönüşüm” projelerinin hayata geçirileceğini gelecek aylar gösterecek.

COP31’de neler oldu?

• Mehmet Şimşek’in 5,1 milyar dolarlık kredi açıklaması

• Çin de eli boş dönmeyecek: 15 milyar dolarlık anlaşma

• Kanada ile nükleer, Suudi Arabistan ile enerji anlaşması

• COP’u Türkiye yüklendi, Avustralya’nın “kahve makinesi” derdi

• Dünya siyasetinin muhalifleri de zirveye katılım gösterdi

Hazine’ye “yeşil dönüşüm” kredisi borçlanmasını Şimşek açıkladı

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, COP31 Zirvesi temasları kapsamında Türkiye adına Asya Kalkınma Bankası, Asya Altyapı Yatırım Bankası, Dünya Bankası ve İslam Kalkınma Bankası’yla 5,1 milyar dolar (yaklaşık 256,3 milyar lira) değerinde 10 anlaşmaya imza atıldığını açıkladı.

Şimşek, dün Dünya Bankası Grubu Başkanı Ajay Banga, EBRD Başkanı Odile Renaud-Basso ve UNDP Başkanı Alexander De Croo’yla ayrı ayrı görüştü. Çok taraflı kalkınma bankalarıyla imzalanan kredi anlaşmalarıyla iklim finansmanı yaratıldığını vurgulayan Şimşek, iklim için uygulamaya odaklanıldığını belirtti.

Şimşek’in, Türkiye’nin son 20 yılda petrol ve doğalgaz ithalatı için yaklaşık 1 trilyon dolar harcadığını belirterek gerekli adımların atılmaması halinde gelecek 20 yılda da benzer bir faturayla karşılaşılabileceğini açıklaması dikkat çekti.

Türkiye’nin karbon salınımı azalmadığı takdirde ticari rekabet gücünü kaybedeceğini söyleyen Şimşek, “Avrupa Birliği’nin (AB) Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması artık yürürlükte. Ekonomimiz Avrupa’yla ve Avrupa değer zincirleriyle çok yakından bağlantılı. İhracatımızın yaklaşık yüzde 55’i Avrupa’ya, yüzde 43’ü ise AB ülkelerine gidiyor. Bu nedenle yeşil dönüşüm, programımızın tam merkezinde yer alıyor. Yeşil dönüşüm, verimlilik, rekabet gücü, sanayinin modernizasyonu ve enerji güvenliği demek. Doğru uygulandığında enerji ithalat faturamızı düşürüyor ve makroekonomik istikrarımızı güçlendiriyor” dedi.

Çin COP31’den eli boş dönmeyecek: 15 milyar dolarlık anlaşma

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ise, zirve kapsamında Çin’le “Yenilenebilir Enerji Alanında İş Birliğine İlişkin Mutabakat Zaptı” imzalandığını duyurdu.

Bayraktar, “Ülkemizde yaklaşık 15 milyar dolarlık dev bir yatırım yapılmasını öngören bu anlaşmayla toplam 7.000 megavatlık güneş ve rüzgâr enerjisi santralini, yeni enerji depolama sistemlerini ve 4.000 megavatlık elektrik iletim altyapısını hayata geçirmeyi hedefliyoruz. Söz konusu iş birliği sadece yenilenebilir enerji kapasitemizi artırmakla kalmayacak, aynı zamanda teknoloji transferini sağlayarak rüzgâr türbini ekipmanlarının ülkemizde üretilmesine ve yerli sanayimizin gelişimine de çok güçlü bir katkı sunacak” dedi.

Kanada ile nükleer, Suudi Arabistan ile enerji anlaşması

Bayraktar’ın açıkladığı, 2040 yılında Türkiye’nin elektrik ihtiyacının yüzde 11’inin nükleer santrallerden karşılanması hedefi kapsamında, Türkiye Nükleer Enerji Anonim Şirketi (TÜNAŞ) ile Kanadalı nükleer enerji şirketi AtkinsRéalis’in iştiraki Candu Energy Inc. arasında bir anlaşma imzalandı. Anlaşmayla CANDU reaktör teknolojisinin kullanılması için Türkiye’de nereye nükleer santral inşa edilebileceği ele alınacak. Kanada’nın hedefinde Sinop olduğu konuşuluyor.

Bayraktar, ayrıca Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın huzurunda mevkidaşı Abdulaziz bin Selman Al-Saud ile Türkiye adına Suudi Arabistan’la “Elektrik Projelerinde İş Birliğine İlişkin Mutabakat Zaptı”nı imzaladı.

COP’u Türkiye yüklendi, Avustralya’nın “kahve makinesi” derdi

Kısa adıyla COP31, yani BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı’nın ev sahibi Türkiye, ilk aşamada 7 milyon 715 bin dolar olarak açıklanan maliyeti üstlenmesinin ardından Nûmedya24’ün haberine göre EXPO alanı düzenlemeleri ve organizasyon içinse 25 milyar lira harcadı.

COP31 Müzakereler Başkanlığı görevini yürüten Avustralya’nın ise Türkiye’nin zirve ortağı olmasına karşın organizasyon harcamalarına katkısı tartışmalı. Avustralya medyası, birkaç gündür ülke pavilyonundaki ücretsiz kahve servisiyle meşgul görünüyor. Avustralya’da, vergi mükelleflerinin parasıyla pavilyonda 32 bin Avustralya dolarlık kahve servisi sunulması eleştiriliyor.

Avustralya’nın eski Başbakanı Malcolm Turnbull ise COP31 için yapılan kahve harcamasının sorulması üzerine, bunun insanları ülke pavilyonuna davet eden bir etkinlik olduğunu unutmamak gerektiğini söylüyor.

Dünya siyaseti muhalifleri de zirveye katılım gösterdi

ABD Başkanı Donald Trump’ın COP31’e katılmama kararıyla küresel ilişkilerde ABD’yi utandırdığını söyleyen Kaliforniya Valisi Gavin Newsom’un öncülüğündeki heyet de Antalya’da. Newsom, zirvede katıldığı panelde Trump için “kafası petrolle ıslanmış” derken, Çin’in elektrifikasyon başarısıyla ilgili otomotiv sektörünü örnek verdi ve ABD’nin temiz enerjiye odaklanması gerektiğini söyledi. Minnesota Valisi Tim Walz gibi isimlerle COP31’de bulunan Newsom’un açıklamaları, ABD liderliğine adaylık ihtimaline de işaret ediyor.

Türkiye’den lider düzeyinde İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu da iklim manifestosuna ilişkin açıklamasıyla zirvede yer alırken, YENİ Parti’nin çevre konusunda uzmanlaşmış ismi Evrim Rızvanoğlu Emir ise adil geçiş süreci ile kadın ve iklim ilişkisi başlıklı toplantıları yakından izliyor. Emir, Müslüman kimliğiyle tanınan Londra Belediye Başkanı Sadiq Khan’la sohbetini paylaştı.

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay gibi AK Parti’ye geçmiş başkanların yanı sıra, yerel yönetimlerde hâlen ABB Başkanı Mansur Yavaş gibi muhalefeti temsil eden isimler de zirvede. İBB Başkanvekili Nuri Aslan ve İBB Genel Sekreteri Prof. Dr. Volkan Demir gibi isimler de dirençli kentler ve finansman konulu toplantılara katılıyor.

Ayrıca KKTC’nin ana muhalefet lideri Sıla Usar İncirli de COP’taydı. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’la görüşmesinin ardından Avrupalı isimlerle temas eden İncirli, “Kıbrıslı Türkler ile Kıbrıslı Rumlar aynı çevresel risklerle karşı karşıya. Dolayısıyla çevre, enerji, su yönetimi ve krizlere hazırlık alanlarında somut iş birlikleri geliştirilmesi gerekiyor” çağrısında bulundu.

COP31’den başka başlıklar:

• Kadınlar ve kız çocukları için BM maddi destek istiyor.

• Açık Radyo yabancı uzmanları konuşturuyor.

• Af Örgütü: İnsan hakları olmadan iklim adaleti olmaz.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin:

info@turkeyrecap.com

YouTube: @StüdyoRecap

Instagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

LinkedIn: Stüdyo recap

Bu bülten, Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği desteğiyle hazırlanan Türkiye’nin iklim yönetişimi odaklı haber bülteni serisinin bir parçası olup, hiçbir şekilde Heinrich Böll Stiftung’un görüşlerini yansıtmaz.

Hafta sonu YENİ Parti’nin kurultayı var; kurultayın ardından ne değişecek, partinin yeni hedefleri ne, haftayı toparladık, senin için özetledik!

📮 Bugünkü sayımızda:

• Milletvekili dokunulmazlıkları neden şimdi gündemde?

• YENİ Parti’de kurultaya doğru: Özel’in hedefleri

• Bakanın muhalefetle “alayı”: “Nasıl yaşayacağım acaba…”

• Torbada “fon” değişikliği: Tasfiyede görev alanlara muafiyet

• İmamoğlu’nun avukatı dahil 8 kişiye tahliye

✍🏻 Recap Kulis: AK Partili siyasiler YENİ Parti’ye “dokunma” gerekçesi olabilir mi?

✍🏻 Recap Kulis: COP31’in siyasi sürprizi Antalya’dan transferler mi?

📊 Recap Veri: Türkiye’nin plastik yükü çoğalıyor

Milletvekili dokunulmazlıkları neden şimdi gündemde?

Milletvekillerinin dokunulmazlık dosyaları bir süredir iktidar kanadı ve MHP tarafından gündeme getiriliyor.

Türkiye Gazetesi, Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Meclis’teki dokunulmazlık dosyalarının bekletilmemesini istediğini, “Ve talimat verdi” başlığıyla yazdı.

MHP Genel Başkan Yardımcısı Mustafa Kalaycı da “rüşvet ve yolsuzluk suçlarının” dokunulmazlık kapsamından çıkarılması çağrısında bulunmuş, CHP de çağrıya destek vermişti.

Hürriyet Gazetesi’nden iktidara yakınlığıyla bilinen Gazeteci Abdulkadir Selvi ise, köşesinde YENİ Parti Genel Başkanı Özgür Özel’i tartışmaya kattı. Özel hakkında bugüne kadar en az 62 dokunulmazlık dosyası TBMM Başkanlığı’na gönderilmiş durumda.

Bağımsız Erzincan Milletvekili Mustafa Sarıgül hakkındaki “cinsel istismar ve nitelikli cinsel saldırı” iddialarının yer aldığı soruşturma dosyasının Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmesi de dokunulmazlık tartışmasını büyüttü.

Meclis’te şu anda yaklaşık 150 milletvekiline ait 1096 dokunulmazlık dosyası bulunuyor.

YENİ Parti’de kurultaya doğru: Özel’in hedefleri

YENİ Parti, bu hafta sonu ilk kurultayını “Türkiye yenileniyor” sloganıyla yapacak. Peki, 14-15 Kasım’da Ankara Arena’da düzenlenecek 1. Olağan Kurultay’ın ardından partide ya da Türkiye siyasetinde ne değişecek?

YENİ Parti Genel Başkanı Özgür Özel, üyelerin seçimiyle tek aday olarak gireceği kurultayla liderliğini ve “aktif” örgüt yapısıyla da saha çalışmalarını güçlendirmeyi hedefliyor. Özel, “250 bin kişilik bir propaganda ordusuyla” seçim kampanyasına şimdiden başlayacaklarını belirtmişti.

Özel’in Parti Meclisi (PM) üye sayısını 80’den 150’ye çıkarması da bu anlamda önemli: Grup yönetiminde görev almayan milletvekilleri için 80, parti örgütü için 40, politika geliştirme grubu için ise 30 kişilik kontenjan öngörülüyor.

Kurultaya hazırlığında olan Özel, bugün parti genel merkezinde 81 il başkanıyla ve eski milletvekilleriyle bir araya gelecek; kurultayda oylanacak PM listesinin kesinleşmesi bekleniyor. Kurultaya davet edilen 27 parti arasında ise CHP yok.

Önceki dönemlerde CHP’de milletvekilliği yapan 258 eski parlamenter de, YENİ Parti’ye katıldıklarını duyurdu.

Bakandan eleştirilere “alay”lı yanıt

Meclis’teki bütçe maratonunda dünün haberi, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in muhalefetle “alay” etmesi oldu.

Milli Eğitim Bakanlığı bütçe görüşmeleri de gergin başladı, konu MESEM’di. Muhalefet partilerinden milletvekilleri, “Çocuklar okula aç gidiyor. MESEM’lerdeki her bir ölümden sorumlusunuz” diye tepki göstererek istifa çağrısı yaptı, Bakanla tokalaşmadı.

Bakan Yusuf Tekin’in tepkisi ise şaşırtıcı oldu: “Şovunu dışarıda yap… Elimi sıkmadığınız için ben nasıl yaşayacağım acaba, üzüntümden ölürüm. Hiç umrumda bile değil. ”

MESEM’lerde ne oluyor?

Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) çocuk işçiliği ve denetimsiz çalışma koşulları sonucu can kayıplarıyla gündemde. MESEM’lerde 10 bine yaklaşan iş kazalarında, 37 öğrencinin hayatını kaybettiği açıklandı.

Torbada “fon” değişikliği

AK Parti’nin TBMM’ye sunduğu “Yenilenebilir Enerji” torba kanun teklifinde yeni bir düzenleme dikkat çekiyor.

Ne oldu? Fon tasfiyesinde görevli personel ve bankalara; fon krizinin ortaya çıktığı 17 Eylül’den itibaren aldıkları kararlar ve gerçekleştirdikleri işlemlerde hukuki, idari ve mali sorumluluk muafiyeti getirildi. Düzenlemede suç teşkil eden fiiller kapsam dışında.

Genel Sağlık Sigortası (GSS) borçlarıyla ilgili düzenleme de önemli; 1 Ocak 2017 öncesine ait ödenmemiş prim borçlarıyla gecikme cezası ve zamların tamamının tahsilinden vazgeçiliyor.

AK Parti’den “listede” masumiyet karinesi vurgusu

Fon soruşturmasında “liste açıklanmalı” diyenlere AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler de eklendi ancak “masumiyet karinesi”ne dikkat çekti:

“455 bin 578 kişinin hepsinin bu fon dolandırıcılığı dediğimiz olaylara karıştığını düşünebilir miyiz? Bu liste kesinleşsin. Masumiyet karinesi ve lekelenmeme hakkı diyorum.”

Fon yasasına itiraz AYM’de

YENİ Parti, fon yasasının bazı hükümlerinin iptali çin Anayasa Mahkemesi’ne (AMY) başvurdu. Kanunla, kriz öncesinde satış talimatı veren ancak işlemini gerçekleştiremeyen yatırımcılar da tasfiye kapsamına alınmıştı.

İmamoğlu’nun avukatı da dahil 8 kişiye tahliye

İBB Davası’nın 109’uncu gününde mahkeme ara kararını açıkladı; tutuklu sanıklardan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun avukatı Mehmet Pehlivan ile Fatoş Ayık, Serhat Kapki, Fatoş Pınar Türker, Ahmet Köksal, Volkan Ateş, Onur Aldı ve Murat Or'un tahliyesine karar verildi. Bir sonraki duruşma 4 Ocak 2027’de.

Malatya’da askeri helikopter düştü, 4 asker şehit oldu

Malatya'nın Yeşilyurt ilçesinde S-70 tipi askeri helikopter düştü. Milli Savunma Bakanlığı, helikopterde bulunan 4 askerin şehit olduğunu duyurdu.

✍🏻 Recap Kulis: AK Partili siyasiler Yeni Parti’ye “dokunma” gerekçesi mi olacak?

Fon soruşturmasında bürokratlar hakkında adli süreç başlatılması gibi milletvekilleri için de dokunulmazlıkların kaldırılması gündeme taşınıyor.

AK Parti üst düzey yetkilisi, muhalefetin fon vurgunuyla haksız kazanç sağlayanların kamuoyuna açıklanma çağrısına karşılık devletin kayıtlarında “kayıp liste” olmayacağı görüşünde.

Yetkili, “Fon piyasasında adeta FETÖ aklıyla hareket edildiğini görüyoruz. Kuşkusuz 450 bin kişi söz konusu olduğu için hepsi dolandırıcı olabilir mi, değildir. Ancak burada sistemi kuran, yöneten, denetleyen aynı kişiler görüyoruz” diye konuştu.

Haksız kazanç sağlayanları listeleme sürecine 30 uzman takviye edildiğini açıklayan yetkili, “Alelacele hareket edip birilerine itibar suikasti yapamayız, itibarlarına zarar verecek adım atmayız” mesajını verdi.

Haksız kazanç listesinde milletvekillerinden hangi siyasi partiden olursa olsun dokunulmazlıklarının kaldırılabileceğini söyleyen AK Parti kurmayı, “Fon krizi sürecinde içeriden bilgi alan milletvekili olduğu tespit edilirse dokunulmazlığını kaldırmak gerektiğini düşünüyoruz. AK Partili de olsa milleti dolandıran bir milletvekilini Meclis koruyamaz, korumamalı” dedi.

Adalet Bakanlığı bütçe görüşmelerinde Bakan Akın Gürlek’in YENİ Parti İstanbul Milletvekili Turan Taşkın Özer’e “Milletvekili olmasaydın evin aranacaktı” sözleri dokunulmazlık tartışmasına neden olsa da AK Parti üst düzey yetkilisi, “Öyle bir derdimiz yok” dedi. YENİ Partili vekiller hakkında dokunulmazlıklarını kaldırma hazırlığı yapılmadığını kaydeden yetkili, “Ancak milletvekillerine suç işleme özgürlüğü de verilmemiş, böyle bir özgürlük de yok” dedi.

✍🏻 Recap Kulis: COP31’in siyasi sürprizi Antalya’dan transferler mi ?

Antalya’da Büyükşehir Belediye Başkanvekili Büşra Özdemir, COP31 Zirvesi alanı ziyaretinde AK Parti’ye geçişiyle ilgili soruya “Yazılanlar ve konuşulanlar hakkında konuşmak istemiyorum” yanıtını verdi. Ancak bu yanıt, Büyükşehir Belediyesi Meclisi üyeleri ile COP31 nedeniyle Antalya’da olan AK Parti milletvekillerinin görüşmeler yaptığı iddiasını ortadan kaldırmadı.

AK Partililer “Önceliğimiz COP gibi uluslararası bir zirveyi başarıyla tamamlamak” dese de, COP31 Başkanı olan ve yerel yönetimler için maddi kaynakları yöneten Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum’un cebinde yeni transferlerle Ankara’ya döneceği konuşuluyor.

Antalya Korkuteli Belediye Başkanı Saniye Caran ve Demre Belediye Başkanı Fahri Duran transfer iddiaları ile gündemde olan isimlerden.

📊 Recap Veri: Türkiye’nin plastik yükü nasıl çoğalıyor?

Antalya’daki COP31 Zirvesi’nde, kıyılarda yaşanan plastik kirliliği de gündemde. “Plastik Türkiye: Üretimden Sofraya Bir Kirlilik Haritası” kitabında Türkiye’deki plastik kirliliğinin boyutları ele alınıyor.

Gözden Kaçmasın

• HABAŞ’taki patlamada 9 tutuklama, “patrona” ev hapsi (BirGün)

• Kahramanmaraş saldırısında kamu görevlilerine soruşturma izni verilmedi (ANKA)

• Merkez Bankası enflasyon beklentisini yükseltti (AA)

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Türkiye siyaset gündeminden haberler sunarken aynı zamanda Türkiye’de haber yayıncılığını ve gazetecileri desteklemek ve birlikte üretmek amaçlarıyla kurulan bağımsız haber kaynağıdır.

Okuduğunuz bu bülten Türkiye siyasetine ilişkin tüm konuları günlük olarak okuyucularına aktarmayı amaçlar.

Bu bültenin içeriği, tamamıyla Stüdyo recap’in sorumluluğundadır.

Yıldız Yazıcıoğlu, Parlamento Muhabiri, @journalofyy

Hilmi Hacaloğlu, Politika Muhabiri, @hilmihacaloglu

Gözde Ocak, Editör, @gozde__ocak

Demet Şöhret, Dijital iletişim Uzmanı, @demet_so

Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi–Stiftung Mercator Girişimi ve Heinrich Böll Stiftung İstanbul Ofisinin iş birliğiyle hazırlanan kitapta, akademisyenlerin katkılarıyla Türkiye’deki plastik kirliliğinin boyutları ele alınıyor.

2025–2026 Mercator-İPM Araştırmacısı Prof. Dr. Sedat Gündoğdu, editörlüğünü üstlendiği “Plastik Türkiye: Üretimden Sofraya Bir Kirlilik Haritası” kitabındaki çarpıcı bulguları paylaştı. Plastiğin petrokimya tesislerinden denizlere, oradan da gıda zincirine uzanan yolculuğunu Türkiye örneğinde anlatan kitaptan öne çıkan bazı verileri derledik.

İçme suyuna erişim hakkı korunuyor mu?

Kitapta, “Her üç kişiden ikisi PET şişe su kullanıyor. Ücretsiz çeşme suyuna erişim sağlanmalı.” vurgusu öne çıkıyor.

Son bir ayda PET ya da damacana su tüketen yetişkin sayısı yaklaşık 42 milyon olarak belirtilirken, Türkiye genelinde içme suyunu doğrudan musluktan içen nüfusun oranı yüzde 46 olarak açıklanıyor. Düzenli veya ara sıra PET şişe su kullanan yetişkin nüfusun oranı ise yüzde 64,9 olarak kaydediliyor.

Toprağımızda görünmeyen birikim: Plastik

Kitapta, toprağın kendini yenileyebilmesi için tarımsal plastiklere yönelik bağlayıcı bir geri toplama ve izleme sistemi kurulması gerektiği vurgulanıyor.

Rapora göre, tarım alanlarında Adana 440 parçacık/kg değeriyle en yüksek, Çanakkale ise 53 parçacık/kg değeriyle en düşük mikroplastik yoğunluğuna sahip kent olarak öne çıkıyor. Adana’daki plastik kalıntısı yoğunluğunun Çanakkale’nin yaklaşık 8 katı olduğu belirtiliyor.

Bölgelere göre mikroplastik yoğunluğu ise Akdeniz Bölgesi’nde 300 parçacık/kg, Ege Bölgesi’nde 180 parçacık/kg ve Marmara Bölgesi’nde 160 parçacık/kg olarak kaydediliyor.

Tatlı suyumuzda manzara nasıl?

Kitapta, “Barajlar hem birikim noktası hem potansiyel kirlilik kaynağı; tek kullanımlıkları sınırlamak kritik bir adım.” değerlendirmesine yer veriliyor.

Susurluk Nehri’nde 2.472 MP/m³ mikroplastik yoğunluğu tespit edilirken, Munzur Nehri’nin de 1,6 MP/m³ yoğunluğuyla insan baskısının düşük olmasına rağmen mikroplastik kirliliğinden etkilenmiş olduğu belirtiliyor.

Kaçkar buzul göllerinde dahi mikroplastik tespit edildiği aktarılırken, sulardaki mikroplastiklerin yüzde 80’inin PE ve PP türü plastiklerden oluştuğuna, bunların da çoğunlukla ambalaj ve tek kullanımlık ürünlerle ilişkili olduğuna dikkat çekiliyor.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Stüdyo recap’in kadrosu; parlamento muhabiri Yıldız Yazıcıoğlu, politika muhabiri Hilmi Hacaloğlu, editör Gözde Ocak ve dijital iletişim uzmanı Demet Şöhret’in bir araya geldiği 4 kişilik bir ekip.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin: info@turkeyrecap.com

Sosyal medya hesaplarımız:

Youtube: @StüdyoRecap

İnstagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

Antalya’daki iklim değişikliğiyle mücadele iddiasındaki zirvede, halka ve basına kapalı salonlarda müzakereler devam ederken, en azından canlı yayınlarla kamuoyuna açık olan lider konuşmalarında da dünyamızın geleceğine ilişkin endişeler dile getiriliyor ve acilen önlem alınması çağrıları yapılıyor.

Ancak iklim krizi karşısında herkes gerçekten eşit ölçüde mi çaresiz? Ne dersiniz?

COP31’de neler oldu?

• BM Genel Sekreteri olası iklim çatışması için uyardı

• Liderler salonunda, sivil toplum eyleminde: Adil geçiş sorunu

• HRW: Ev sahibi Türkiye kömürde ısrarcı

• Türkiye için “side events”: Kıbrıs, Ermenistan, Gazze mi?

• COP31’de BM koltuğu için arka planda yarış sürüyor

• Zirvede matruşka misali “akreditasyon” şaşırtmacası

• Recap İklim video: Nükleer santral teknolojisiyle dünyamızı savunmak mümkün mü?

Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ne taraf ülkeleri buluşturan COP31 Zirvesi’nin açılışında BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, “İklim eylemi, termometredeki rakamlar üzerine bir mücadeleden daha fazlasıdır. Hayatlarımız ve çocuklarımızın geleceği için mücadele ediyoruz” sözleriyle salondaki devlet ve hükümet başkanlarına meseleyi ciddiye alma çağrısında bulundu. “İklim değişikliğine savunmasız topluluklar uyum sağlayamazsa, istikrarsızlık sınırların ötesine yayılacak” sözleriyle sadece göç değil, çatışma riski uyarısı da yapan Guterres, “Gelişmiş ülkeler emisyonlarını daha hızlı azaltmalı ve söz verdikleri finansman ve teknolojiyi sağlamalı. Gelişmekte olan ekonomiler, fosil yakıtlardan yenilenebilir enerji kaynaklarına geçişlerini hızlandırmalı” sözleriyle COP kararlarının artık hayata geçirilmesini istedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ise “İnsanlık olarak evimizin tek bir çatısı vardır. O da gökyüzüdür. İnsanlık olarak evimizin tek bir bahçesi vardır. O da yeryüzüdür. Şunu da açık açık söylemek isterim ki bizim başka bir gökyüzümüz, başka bir yeryüzümüz, denizlerimiz, okyanuslarımız, ormanlarımız yoktur. Ancak bugün insanlık aşırı tüketim hırsının da etkisiyle belki de tarihinin en derin varoluş krizlerinden birini yaşıyor. Küresel ısınmadan biyolojik çeşitliliğin yok olmasına, doğal kaynakların ölçüsüz tüketiminden gıda güvenliğinin tehlikeye düşmesine, ekolojik tahribattan ani ve yıkıcı iklim hadiselerine ciddi sorunlarla yüzleşiyoruz” sözleriyle duygusal bir açış konuşması yaptı.

COP31’de ilgi odağı olan Brezilya Cumhurbaşkanı Lula da Silva ise “Bugün savaşlar ve enflasyon kapımızı çalarken bizler için bu iklim felaketini yaşamak çok zor. Gezegen, hegemonya mücadeleleri, kuraklıklar, seller, yangınlar, artan deniz seviyeleri gibi bir hegemonyanın baskısı altında olamamalı” derken, aksi takdirde küresel sıcaklıkta 2,8 derecelik artış yaşanabileceği ve bunun bütün dünyayı etkileyeceği uyarısında bulundu.

Gelecek yıl COP32 Başkanlığı’nı yürütecek Etiyopya adına Başbakan Abiy Ahmed Ali de erişilebilir iklim finansmanı, gelişmiş erken uyarı sistemleri ve kırılgan toplulukların dayanıklılığını artıracak yatırımlarla desteklenen somut adımların hızla atılması gerektiğini vurguladı.

Liderler salonunda, sivil toplum eyleminde: Adil geçiş sorunu

COP31 Zirvesi’nde yüksek güvenlikli salonlarda ülke yöneticileri buluşurken, sivil toplum temsilcileri ise açık alanda elektrifikasyon gibi iklim gerekçeli dönüşümlerin “adil geçiş” olmadan gerçekleşemeyeceği mesajını verdi.

HRW: Ev sahibi Türkiye kömürde ısrarcı

İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch - HRW) ise dünkü açıklamasıyla COP31’e ev sahipliği yapan Türkiye’nin iklim politikalarındaki çelişkileri gündeme getirdi. HRW, Kahramanmaraş’ta yargı kararına rağmen kömürlü termik santrallere yönelik yaklaşımından vazgeçmeyen Türkiye’nin, Ege Bölgesi’ndeki Akbelen’de de tutumunu değiştirmediğine dikkat çekti.

Türkiye için “side events”: Kıbrıs, Ermenistan, Gazze mi?

Programda çokça yan etkinliğe sahip zirvede, Türkiye’nin dış politikası açısından davet edilmeyen İsrail’e yönelik Gazze vurgusunu ön plana çıkarma yaklaşımı yanı sıra adadaki Türk halkı varlığı yok sayılmasıyla Kıbrıs Cumhuriyeti olarak 2004’te AB üyesi olan Rum tarafı lideri Nikos Hristodulidis’e yönelik mesaj ve Ermenistan’la karşılıklı “normalleşme” yaklaşımında ise Başbakan Nikol Paşinyan’ın Antalya’da çay içmesi de gündemdeydi.

Erdoğan, COP31 Liderler Zirvesi açılışındaki resmi karşılamada kapıda kısa süreli bekletilmesiyle Rum lideri Hristodulidis’le tokalaşmamak üzere törenden ayrıldı ancak özel davetlisi olarak ise KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’ı karşıladı.

BM Genel Sekreteri Guterres’in, COP’ta Rum tarafınca adadaki müzakere sürecine uzlaşmacı tutum alınması çağrısını ilettiği aktarıldı.

Erdoğan, “Gazze’de sadece bir soykırım değil, aynı zamanda bir çevre-kıyım yaşanmıştır. Gazze’de asırlık zeytin ağaçları kesildi. Biz bugün zeytin ağacı diktik. Asırlık zeytin ağaçları kesilirken toprak kirletildi, su kirletildi, şehirler devasa birer enkaz yığınına çevrildi. Biz, bugün İsrail’den konteyner istiyoruz ama şu anda Gazze’deki Filistinli kardeşlerimiz ne yazık ki çamur batağının içerisindeki çadırlarda yaşamaya mahkûm edildiler. Bunlar insan değil mi? Bu insanlara bir çadır dahi layık görülmüyor mu?” sözleriyle İsrail’i hedef aldı. Erdoğan’ın sözleri, bir yandan da iç politikada muhalefetin ve çevre örgütlerinin tepkisine rağmen zeytinliklerin madencilik faaliyetlerine açılmasını kolaylaştıran Temmuz 2025’teki yasal düzenlemeyi akla getirdi. Öte yandan dış politikada İsrail’le polemiği devam ettirdi.

İsrail Dışişleri Bakanlığı ise, Hamas’ın 7 Ekim’deki saldırısıyla 2023’ten bugüne Gazze’ye yönelik askeri operasyonları gerekçelendirmeye devam ederken, “Diktatör” dedikleri Erdoğan’ın Hamas yönetimini Türkiye’de ağırlaması nedeniyle Gazze’nin yıkımından sorumlu olduğunu öne sürdü. Türk Dışişleri Bakanlığı ise İsrail’in açıklamasına “alçakça iftira” tepkisini gösterdi

COP31’de BM koltuğu için arka planda yarış

Bu arada Guterres’in zirvedeki yorgun görünümü ve yürüyüşü, 31 Aralık 2026’da görev süresinin sona erecek olmasını da akıllara getirdi. COP31 vesilesiyle BM Genel Sekreterliği’nde örneğin Türkiye gibi ülkeler kendi aday gösterdikleri isimleri görmek istediği için diplomatik temaslarda “kimin oyu kime olacak” meselesi de var görünüyor.

Zirvede matruşka misali “akreditasyon” şaşırtmacası

Ev sahibi ülke Türkiye’de medya açısından AK Parti iktidarının kriterleriyle özellikle Cumhurbaşkanı takibinde “akreditasyon” engeli artık gelenekselleşti. Ancak COP31, BM çatısı altında ve özel güvenlik önlemleriyle yürütülmesine karşın, UNFCCC sistemi üzerinden akreditasyon alarak sahada görev yapan gazeteciler de zirve programında çeşitli engellerle karşı karşıya kalıyor.

Bugün Emine Erdoğan’ın yürüttüğü “sıfır atık” kampanyasını izlemek üzere liderler bölümüne geçilmesi gerektiği ortaya çıktı. O bölüme geçiş içinse ikinci bir kart gerekliydi. O kart alındığında ise Erdoğan ve Guterres’in atıkların geri dönüştürülmesi çağrısına odaklanan toplantısını izlemek yine mümkün olmadı. Çünkü kapıda Türk yetkililer, Anadolu Ajansı dışında gazetecilerin içeri girmesine izin vermedi.

Adeta matruşka bebekler gibi, zirvede her toplantı için yeni kartlar ve ek akreditasyonlar ortaya çıktı.

🎥 Recap İklim video:

Türkiye’nin ev sahipliğindeki COP31 Zirvesi’nde, fosil yakıtlara veda hedefine odaklanılmaması ve karbon salımını azaltma sözüne karşın gerekli önlemleri almayan ülkelere yaptırım uygulanmaması eleştirileri öne çıkıyor. Zirvede “nükleer enerji” savunmasının gündeme gelmesi de tartışma yaratıyor.

COP31’den başka başlıklar:

• Kurum: “1,5°C hedefi, ortak pusulamız olmalı”

• Müsavat Dervişoğlu’ndan İYİ Parti’nin COP31 manifestosu

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin:

info@turkeyrecap.com

YouTube: @StüdyoRecap

Instagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

LinkedIn: Stüdyo recap

Bu bülten, Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği desteğiyle hazırlanan Türkiye’nin iklim yönetişimi odaklı haber bülteni serisinin bir parçası olup, hiçbir şekilde Heinrich Böll Stiftung’un görüşlerini yansıtmaz.

Muhalefet ise bürokrasideki gözden düşmeyi “hukuken hesap verme” olarak görmüyor; soruşturma dosyalarındaki tüm siyasi ve bürokratik bağlantıların açıklanmasını istiyor.

📮 Özet bültenin hazır, okuma süresi 5 dakika!

Bugünkü sayımızda:

• Fon krizi bir istifa daha getirdi: BDDK Başkanı ‘affını istedi’

• CHP’den MHP’ye dokunulmazlık desteği: “Kürsü ile sınırlı olmalı”

• Çözüm sürecinde iki kurul, iki farklı görev

• Şirket raporunda kaza artışı, son 8 yılda en az 28 işçi ölümü

Fon krizi bir istifa daha getirdi: AK Parti’de “fon kırılması”

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) Başkanı Şahap Kavcıoğlu, görevinden ‘affını’ istedi. Kavcıoğlu, Merkez Bankası Başkanlığı görevinden alındıktan sonra atandığı BDDK Başkanlığı koltuğunda 3 yıl 5 ay oturdu.

Sürece bakalım:

AK Partili Savcı Sayan, Kavcıoğlu’nun fon krizinden hemen önce tutuklu Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen’den 20 milyar TL talep edip etmediğini ve bu paranın bürokrat ile siyasilerin hisselerini kurtarmak için kullanılıp kullanılmadığını sormuştu.

BDDK iddiaları yalanmış, Kavcıoğlu da Gazeteci İsmail Saymaz’a, “Benim, ailemin, ilişkili olduğum hiç kimsenin fonda ve borsada parası yok” açıklaması yapmıştı.

AK Partili eski bakan Mustafa Varank ise Borsa İstanbul Yönetim Kurulu Başkanı Erişah Arıcan’ı da tartışmaya kattı; Arıcan’ı da Gazeteci Güler Kömürcü üzerinden “aklanmaya” çalışmakla eleştirdi.

YENİ Parti Grup Başkanvekili Murat Emir de “Sıra Borsa İstanbul Yönetim Kurulu Başkanı Erişah Arıcan’a geldi” diyerek, Arıcan’ın görevden alınmasını istedi.

Kimler gitti?

Daha önce de ekonomi bürokrasisinde, SPK Başkanı Mahmut Sütcü, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulu Başkanı ve bir önceki SPK Başkanı İbrahim Ömer Gönül görevinden alınmış, Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı Osman Çelik de emekliliğini istemişti. BİST Genel Müdürü Enes Ergun ise tutuklanmıştı.

Kavcıoğlu’nun görevinden ayrılması, üç üst düzey BDDK yöneticisinin tutuklanmasının ardından geldi. Fon soruşturmasında son olarak, Eski Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı ve Adil Katılım Bankası Kurucu Ortağı Ali Paslı da tutuklandı.

AK Parti’nin sermaye piyasalarına yönelik yeni yasal düzenleme hazırlığında olduğu biliniyor. SPK’da değişiklik öngören, yaklaşık 25 maddelik kanun teklifi Meclis gündemine gelebilir.

Muhalefet ne dedi?

“En büyük ‘yerli ve milli’ soygun”

İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu, “Türkiye’nin en büyük yerli ve milli görünümlü soygunu” dediği fon krizi için iktidara, “Elinizde liste varsa açıklayın. Takke düşsün, kel görünsün. Kim hırsız, kim haramzade ortaya çıksın” diye seslendi.

Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan da, “Fakir tavuğu gibi tek tek yumurtlamayın. Bildiğiniz ne varsa, elinizde hangi bilgi ve belge varsa hepsini milletimizin önüne koyun” ifadelerini kullandı.

CHP’den MHP’ye “dokunulmazlık” desteği

CHP Parti Sözcüsü Müslüm Sarı, MHP’nin ‘yolsuzluk ve rüşvet suçlarında milletvekili dokunulmazlıklarının kaldırılması’ çağrısına olumlu yanıt verdi.

Sarı, “Milletvekillerinin dokunulmazlığı, kürsü dokunulmazlığı ile sınırlı olmalıdır” dedi, rüşvet ve yolsuzlukla ilgili suçlamaların dokunulmazlık kapsamının dışında tutulmasını destekleyeceklerini söyledi.

MHP Genel Başkan Yardımcısı Mustafa Kalaycı, konuyu Adalet Bakanlığı’nın bütçe görüşmelerinde dile getirmişti.

İzleme Komisyonu/Cumhurbaşkanlığı Kurulu: Fark ne?

Meclis’te ‘süreç’ hareketliliği devam ediyor. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, dün DEM Parti ve AK Parti Grubu’nu İzleme Komisyonu gündemiyle ziyaret etti. Görüşmeler devam edecek.

Kurtulmuş, Cumhurbaşkanlığı düzeyindeki ‘Takip ve Değerlendirme Kurulu’nun da çalışmalarını sürdürdüğünü belirterek, “İşin icrai kısmı bu kurul üzerinde” dedi.

Çerçeve yasa kapsamındaki bu iki yapının farkına kısaca bakalım:

TBMM İzleme Komisyonu, süreci sadece parlamenter düzeyde takip edecek; denetleme yani tavsiyede bulunma yetkisi var ama karar alma yetkisi ya da yaptırımı yok.

Cumhurbaşkanlığı’ndaki ‘Takip ve Değerlendirme Kurulu’ ise gerekli gördüğünde adli, idari ve yasal düzenleme taleplerinde bulunabilecek. İnfazı ertelenen kişilerle ilgili hak yoksunluklarının kaldırılmasını ilgili yargı mercilerinden isteyebilecek.

Kurulda Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Milli Savunma bakanları ile Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri yer alıyor.

Kurul’a bağlı çalışacak dört alt komisyon da var. Bunların en tartışmalı olanı “Silahsızlanma ve Stratejik Koordinasyon Alt Komisyonu”; koordinatörlüğünü İmralı’da hükümlü PKK lideri Abdullah Öcalan’ın üstlenmesi gündemde.

Şirket raporunda kaza artışı, son 8 yılda en az 28 işçi ölümü

İzmir’in Aliağa ilçesinde bulunan HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda 9 Kasım’daki patlamada hayatını kaybeden işçilerin sayısı 19’a yükseldi.

Aslında HABAŞ’ın demir çelik fabrikası ve limanında 2018’den bu yana en az 28 işçi yaşamını yitirdi, bu kazalardan bazılarında şirket farklı oranlarda kusurlu bulundu.

CHP’nin inceleme heyetince hazırlanan raporda da, tesiste 21 Ekim ve 5 Kasım’da da birer işçinin hayatını kaybettiğine dikkat çekiliyor.

HABAŞ’ın kendi raporu da kaza artışını ortaya koyuyor. Şirketin 2025 Sürdürülebilirlik Raporu’nda, şirket çalışanlarının kayıp günlü kazaları bir yılda 109’dan 146’ya çıkıyor. Taşeron çalışanlarında ise sayı 38’den 83’e çıkarak yaklaşık yüzde 118 artıyor.

Gözden Kaçmasın

• CHP: “AK Parti çalışanlarının maaşları da fonda kalmış” (X)

• Emir Sarıgül dördüncü kez Adliye’ye getirildi (BirGün)

• Gazeteci Ali Tarakçı 46 gün sonra tahliye edildi (Evrensel)

• AK Parti’ye transfer olan Çerçioğlu ‘beraat’ etti (Medyascope)

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Türkiye siyaset gündeminden haberler sunarken aynı zamanda Türkiye’de haber yayıncılığını ve gazetecileri desteklemek ve birlikte üretmek amaçlarıyla kurulan bağımsız haber kaynağıdır.

Okuduğunuz bu bülten Türkiye siyasetine ilişkin tüm konuları günlük olarak okuyucularına aktarmayı amaçlar.

Bu bültenin içeriği, tamamıyla Stüdyo recap’in sorumluluğundadır.

Yıldız Yazıcıoğlu, Parlamento Muhabiri, @journalofyy

Hilmi Hacaloğlu, Politika Muhabiri, @hilmihacaloglu

Gözde Ocak, Editör, @gozde__ocak

Demet Şöhret, Dijital iletişim Uzmanı, @demet_so

Türkiye adına COP31 Başkanı Murat Kurum’un, 2035 yılına kadar yüzde 35 oranında küresel elektrifikasyon hedefini zirve gündemine taşıyarak fosil yakıt kullanımını azaltma çağrısı yapmasına karşılık, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar nükleer enerjiyi bir “mecburiyet” olarak sunuyor. “2040’a geldiğinde Türkiye toplam elektrik ihtiyacının yüzde 11’ini nükleerden karşılamış olacak” diyen Bayraktar, COP’ta yaptığı açıklamalarla Türkiye’nin nükleer enerjiden yana olduğunu ortaya koyuyor.

COP31 Zirvesi kapsamında hem pavilyonlarda hem de toplantılarda, elektrifikasyon hedefi doğrultusunda nükleer santrallerin inşası ve kullanımının yaygınlaştırılması için çalışıldığı görülüyor. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (International Atomic Energy Agency – IAEA) öncülüğündeki Atoms4Climate, yani “İklim için Atomlar” girişimiyle nükleer teknolojinin temiz ve düşük karbon salınımlı enerji üretimindeki rolü vurgulanıyor.

COP31 kapsamında Dünya Nükleer Derneği (World Nuclear Association – WNA) de oluşturduğu pavilyonda, Türkiye’nin Rusya’ya inşa ettirdiği Akkuyu Nükleer Santrali örneği üzerinden nükleer yatırımları tanıtıyor. WNA Direktörü Sama Bilbao y León da pek çok panelde konuşmacı olarak Birleşmiş Milletler’in iklim hedefleri için nükleer enerjiyi savunuyor.

Stüdyo recap’in sorularını yanıtlayan WNA Enerji ve İklim Programı Yürütücüsü Jonathan Cobb da COP31’e neden katıldıklarını şöyle açıkladı:

“Nükleer enerji, elektriğin temiz ve güvenilir bir şekilde üretilmesine yardımcı olacak başlıca çözümlerden biridir. Ve bu çok önemlidir. Dolayısıyla ülkeler ekonomilerini geliştirmeyi ve halklarına sağlıklı bir yaşam tarzı sunmayı hedeflerken, bir yandan da emisyonları azaltmayı ve güvenilir, emniyetli elektrik kaynaklarına sahip olmayı amaçlıyor. Nükleer enerji de düşük karbonlu ve güvenilir genel bir elektrik üretim karmasına katkı sağlama konusunda harika bir iş çıkarıyor; işte biz de tam olarak bu mesajı iletmek için buradayız.”

Son olarak 2011 yılında Japonya’daki Fukuşima Nükleer Santrali’nde yaşanan kazayı ve Türkiye’yi de Karadeniz üzerinden etkileyen 1986’daki Çernobil felaketini sorduğumuz Cobb, şu yanıtı verdi:

“Elbette her teknolojinin hem karşıtları hem de destekçileri olma eğilimindedir. Bu gayet doğaldır; tüm gerçeklerin gün yüzüne çıkabilmesi için farklı görüşlere sahip kişiler arasında tartışmalar ve fikir alışverişi olmalıdır. Güvenlik açısından bakıldığında, nükleer enerji günümüzde son derece güvenli bir üretim biçimidir. Geçmişte yaşanan az sayıdaki kazadan pek çok ders çıkarılmış bir alandır. Sektör, gelecekte bu tür kazaların yaşanmamasını güvence altına almak ümidiyle operasyonlarını geçmişe kıyasla çok daha güvenli kılacak yeni tasarımları ve yeni uygulamaları hayata geçirmiştir. Ve kesinlikle diğer elektrik üretim biçimleriyle karşılaştırıldığında nükleer enerji oldukça güvenli bir seçenektir.”

Uluslararası Genç Nükleer Kongresi (International Youth Nuclear Congress) bünyesinde yer alan, örneğin Rusya’da nükleer enerji eğitimi almış Afrikalı ve Asyalı gençler de nükleer enerjinin güvenli olmadığı yönündeki eleştirilere karşı çıkarak lehte kamuoyu oluşturmaya çalışıyor. Bu gençlerden kongre üyesi Oladokun Adeniran Ojewole de Stüdyo recap’ın sorusu üzerine COP31’de neden bulunduğunu şu sözlerle açıkladı:

“Bu, nükleer enerjiyi savunma meselesi değil. Ancak istatistiklere ve Uluslararası Genç Nükleer Kongresi aracılığıyla aldığımız eğitim ve genel görüşe göre, nükleer enerjinin temiz bir enerji kaynağı olduğunu, çevre için temiz ve güvenli olduğunu öğrendik. Üstelik düşük karbon emisyonu ve kesintisiz temel yük sağlar; tercih edilmesinin nedeni de budur. Türkiye de bu doğrultuda iş birliği yaptı ve kendi ilk nükleer santralini inşa ediyor. İşte bu yüzden bu etkinliğin bir parçası olmaya geldim.”

Fukuşima ve Çernobil kazaları sonrasında özellikle Avrupa ülkelerinde nükleer enerjiden vazgeçilmesini sorduğumuz Ojewole, “Bahsettiğiniz bu ülkelerin birçoğu, enerji seviyeleri yetersiz kaldığı için nükleer enerjiye geri dönmenin yollarını aramaya başladı. İsim vermek gerekirse, örneğin Almanya ve İtalya gibi ülkelerin, daha fazla elektrik üretmelerine nasıl katkı sağlayabileceğini görmek adına nükleer enerji sektörüne dönüş yolları aradıklarını görüyoruz.” dedi.

“Endüstri COP’ları, iklim meselesini lobicilik için kullanıyor”

Stüdyo recap’e konuşan ve nükleer enerjiyi iklim politikaları ekseninde değerlendiren COP katılımcıları ise nükleer teknoloji ile dünyayı koruma iddiası arasında bağlantı kurulmasına karşı çıkıyor.

Ekosfer Yönetim Kurulu Üyesi Özgür Gürbüz şunları söyledi:

“Sadece bu COP’ta değil, bir süredir nükleer enerji endüstrisi ve nükleer lobi, iklim meselesini kendi çıkarları için kullanmaya çalışıyor. Ama rakamlar nükleer enerjiden vazgeçildiğini söylüyor. Bakın, çok ilginç; dünya 1997’de küresel elektrik üretiminin yüzde 17’sinden fazlasını nükleer santrallerden sağlıyordu. Şimdi yüzde 9’un altına düştü. İklimi bu kadar çok konuştuğumuz, öne çıkardığımız bir dönemde nükleeri çözüm olarak sunmalarına rağmen piyasada ya da gerçek hayatta nükleer enerji geriliyor, gerilemeye de devam ediyor. İşte tam da bu yüzden nükleer santraller ya da nükleer endüstri, iklim meselesini kullanarak kendi pazarını aslında korumaya çalışıyor. İklim bahanesiyle nükleere ihtiyacınız var sloganı yaratılıyor ve bu sayede endüstri ayakta kalmaya çalışıyor. Çünkü endüstri en son Fukuşima kazasıyla çok büyük bir darbe daha aldı ve o günden beri aslında eski gücüne kavuşamadı.”

Dünya Doğayı Koruma Vakfı (WWF) Küresel Enerji Yürütücüsü Dean Cooper da şu değerlendirmede bulundu:

“Elektrifikasyon hedefine sahip olmamız harika diye düşünüyorum. Elbette bunu mümkün olduğunca hızlı bir şekilde ileriye taşımak istiyoruz. ‘35’e kadar 35’; yani 2035 yılına kadar yüzde 35 yenilenebilir elektrifikasyon, sahip olunması gereken iyi bir hedef. Ancak yüzde 100 yenilenebilir enerjiye ulaşmak için bundan çok daha hızlı hareket etmek istiyoruz. Nükleer ise bence zor bir konu; çünkü nükleer enerjide, örneğin fosil yakıtlara kıyasla benzer emisyonlar görmesek de çevresel etkiler konusunda hâlâ ciddi endişelerimiz var. Nükleer sistemlerin fiilen inşa edilmesi ve devreye alınması çok uzun zaman alıyor. Doğrudan yenilenebilir enerjiye yatırım yapmak uzun vadede daha iyi bir ekonomik getiri sağlayacakken, fark yaratacak ölçekte nükleer santral kurmak için aslında öyle bir zamanımız yok.”

Nükleer santral kurulmasının, nükleer atıkları ve santral bileşenlerini bertaraf etme zorunluluğunu da beraberinde getirdiğini söyleyen Cooper, şöyle devam etti:

“Bu hiç de basit bir iş değildir. Sonrasında ise gelecek nesilleri uzun süre etkileyecek potansiyel bir sorunla baş başa kalırsınız. İşte nükleer enerjiye dair endişemiz her zaman budur.”

Detayları ise Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği’nin desteğiyle hazırladığımız videomuzda.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin:

info@turkeyrecap.com

YouTube: @StüdyoRecap

Instagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

LinkedIn: Stüdyo recap

Bu video, Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği desteğiyle hazırlanan Türkiye’nin iklim yönetişimi odaklı video serisinin bir parçası olup hiçbir şekilde Heinrich Böll Stiftung’un görüşlerini yansıtmaz.

Antalya’daki iklim değişikliğiyle mücadele iddiasındaki zirvede bugün devlet ve hükümet başkanlarının toplantı masasında, küresel çapta 2035 yılına kadar elektriğin enerji tüketimindeki payını yüzde 35’e çıkarma hedefi gibi dünyamızı korumak için somut adım önerileri var. Ancak ülkelerin atacağı her adımın ekonomik boyutu ise tartışma yaratıyor gibi görünüyor.

Sizce çocuklarımıza giderek ısınan bir dünya bırakmanın faturasını kim ödeyecek?

COP31’de neler oldu?

• COP31 Başkanı 2023’te yüzde 35 elektrifikasyon sözü peşinde

• COP’taki müzakere sisteminde ülke grupları neler?

• İklim finansmanı için UNCDF ne diyeceğini bilemedi mi?

• Nepal’in finansman çağrısı kırılgan ülkeler örneği mi?

• En zengin ülkeler COP’a gelmeyince: Günün Fosili Ödülü

• Türkiye’den karbon salımını azaltmak için jeotermal önerisi

Türkiye’nin ev sahipliğindeki Birleşmiş Milletler (BM) iklim zirvesi açısından en belirleyici açıklamayı, Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) yıllık raporuyla yaptı. Rapordaki en önemli tespitler ise “2026 yılı kayıtlara geçen en sıcak dört yıldan biri olacak. El Niño, sıcaklığı artırıyor ve riskleri çoğaltıyor. Deniz seviyesi ve okyanus ısısı rekor seviyelere ulaştı. Aşırı hava olaylarının çok büyük ekonomik ve insani maliyetleri vardır. Sürekli gözlemlerle desteklenen tahminler ve uyarılar hayati önem taşır.” olarak sıralandı. Rapor özetle “dünyamız ısınmaya devam ediyor özellikle denizlerimiz” diyor.

COP31 Başkanı Murat Kurum, “Küresel Elektrifikasyon Taahhüdü” kapsamında elektriğin nihai enerji tüketimindeki payını bugünkü yaklaşık yüzde 23 seviyesinden 2035 yılına kadar yüzde 35’e çıkarma hedefini gündeme taşıdı.

COP31 ortağı Avustralya adına Müzakereler Başkanı Chris Bowen da “COP31’de elektrifikasyonu hızlandırmak için geniş bir destek arıyoruz. Bu desteği uygulanabilir yol haritalarıyla tamamlamak istiyoruz. Elektrifikasyon, temiz elektrik, daha güçlü şebekeler ve depolamayla desteklendiğinde enerjiye erişimi artırabilir. Enerji güvenliğini güçlendirebilir ve konutlarda, ulaşımda ve sanayide emisyonları azaltabilir. Küresel temiz enerji dönüşümü çoktan başladı. COP31’de görevimiz bu dönüşümü hızlandırmak. Hedeflerin iddialı olması önemli” diye konuştu.

COP’taki müzakere sisteminde ülke grupları neler?

İklim değişikliğiyle mücadelenin maliyetini hangi ülkelerin, nasıl üstleneceği BM çatısı altında farklı ülke grupları arasında müzakere ediliyor. İlginçtir ki Türkiye’nin hazırladığı COP31 internet sitesi ve uygulamasındaki Mavi Bölge programında bu toplantılara yer verilmese de karar alma sürecini şekillendiren önemli görüşmeler, basına kapalı ülke grubu toplantılarında yürütülüyor. Bu toplantıların programı hakkında UNFCCC web sitesinde “coordination meetings” başlığı altında bilgi edinebiliyoruz.

COP müzakerelerinde ülkeler yalnızca gelişmişlik düzeylerine göre değil, coğrafi konumları, iklim değişikliğinden etkilenme biçimleri ve ortak ekonomik çıkarları doğrultusunda da gruplar oluşturuyor.

İşte COP’ta alınacak veya alınamayacak kararlar üzerine pazarlık grupları şöyle:

• LLDCs (Landlocked Developing Countries): Denize kıyısı olmayan gelişmekte olan ülkeleri içeriyor.

• LDC: (Least Developed Countries): Ekonomik koşulları itibariyle en az gelişmiş ülkeleri kapsıyor.

• G77 ve Çin: Bugünkü üye sayısı 134 ülke ve Çin’in üye olmadığı ancak stratejik ortak konumunda olduğu grup. Adil Geçiş talebiyle gelişmekte olan ülkeler olarak iklim değişimindeki esas aktörler olan gelişmiş ülkelerce mutlaka kendilerine maddi kaynak desteği sağlanmasını talep ediyorlar.

• SIDS: Küçük ada ülkeleri grubu.

• Arap Birliği: BM’deki 22 Arap ülkesince kurulmuş yapı.

• Afrika Birliği: 54 Afrika ülkesinin iklim müzakerelerinde ortak hareket ettiği grup

• AILAC: Latin Amerika ülkeleriyle Karayipler’in üye olduğu ve iklim değişikliği konusuna özel kurulmuş grup.

• LMDC: (Like-Minded Group of Developing Countries): Suudi Arabistan, Hindistan ve Çin’in etkili olduğu grup.

UNCDF iklim finansmanı için ne diyeceğini bilemedi mi?

Antalya’daki zirvede, elektrifikasyon gibi iklim hedeflerine yönelik dönüşümlerin finansmanı konusunda ülke grupları arasında şimdiden anlaşmazlıklar yaşandığı görülüyor. LMDC grubu içerisinde Hindistan’ın sorunları yeterince önemsemediği eleştirisi yapılırken, gelişmiş ülkeler ile Avrupa Birliği (AB) haricinde tüm ülkeler için iklim finansmanı en önemli başlık olarak işaret ediliyor. Yakın zamanda yaşadığı deprem felaketi etkisindeki Nepal’in Dışişleri Bakanı Shisir Khanal, iklim adaleti talep ettiklerini açıkça dile getirdi.

Örneğin, Birleşmiş Milletler Sermaye Kalkınma Fonu (UNCDF), en az gelişmiş ülkelerde ve iklim değişikliğine karşı kırılgan durumdaki küçük ada devletlerinde ekonomik kalkınmayı desteklemek amacıyla dirençli kentler, temiz enerji dönüşümü ve iklim finansmanı gibi alanlarda ortaklıklar kurmayı hedefleyen bir BM kuruluşu. Ancak kırılgan ülkelerle ilgili “COP31 Neleri Geride Bırakamaz?” başlıklı raporunu hafta başında internet sitesinde yayımlayan UNCDF, dün saat 16.30’da yapılması planlanan basın toplantısını gerçekleştirmedi. Raporda, dünyanın iklim hedeflerini uygulamaya kararlılıkla odaklanması gerektiği vurgulanırken, ülkelerin iklim planlarını hayata geçirmek için yaklaşık 3,6 trilyon dolarlık finansmana ihtiyaç duyduğu belirtildi. Ayrıca maliyeti hesaplanan iklim planlarındaki finansman ihtiyaçlarının yüzde 47’si için henüz kaynak gösterilmediğine dikkat çekildi.

UNCDF’nin iptal ettiği basın toplantısı peşi sıra Mevlana Salonu’nda Nepal heyeti kameralar karşısına geçti ve açıkça iklim değişikliği kaynaklı yaşananlara çözüm için bir anlamda “pamuk eller cebe” çağrısını gelişmiş ülkelere yönlendirdi.

COP31’deki en önemli gerilim noktası iklim finansmanı olarak öne çıkarken, Uluslararası İklim Eylem Ağı (CAN International) günün sonunda geleneksel hiciv ödülü “Günün Fosili”nin sahiplerini açıkladı.

Ödül, liderler toplantısına devlet veya hükümet başkanı düzeyinde katılmayacağı belirtilen Fransa, Almanya, İtalya, Danimarka, İsveç, İrlanda, Hollanda, Kanada ve Japonya’ya verildi.

Türkiye’nin karbon salınımı azaltıcı jeotermal önerisi

COP31 ev sahibi Türkiye adına Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ise, bir başka iddialı hedefi gündeme getirdi ve “Elektrik ve ısı üretiminde kullanılan küresel jeotermal enerji arzını 2050’ye kadar 12 katına çıkarmayı hedefliyoruz” dedi.

Bayraktar’a göre jeotermal kaynakların ısınmada kullanılması karbon salımının azaltılmasını sağlayabilir. Bu nedenle kentlerde ve seracılık gibi alanlarda jeotermal enerji kullanımının yaygınlaştırılması gerekiyor.

COP31’den başka başlıklar:

• Antalya’da bir ilk: Güney Kıbrıs Başkanı geldi. Erhürman ise Türkiye’nin davetlisi.

• BM Genel Sekreteri Guterres alandaydı, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüştü.

• Ticaret Bakanlığı, Yeşil Mutabakat Eylem Planı açıkladı.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin:

info@turkeyrecap.com

YouTube: @StüdyoRecap

Instagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

LinkedIn: Stüdyo recap

Bu bülten, Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği desteğiyle hazırlanan Türkiye’nin iklim yönetişimi odaklı haber bülteni serisinin bir parçası olup, hiçbir şekilde Heinrich Böll Stiftung’un görüşlerini yansıtmaz.

📮 Özet bültenin hazır, okuma süresi 4 dakika!

Bugünkü sayımızda:

• İzleme Komisyonu turu başladı: Süreçte “beklenen” adım

• Dokunulmazlık tartışmasında boyut değişti: “Milletvekili olmasaydın evin aranacaktı”

• İSİG’in “iş cinayetleri” raporunda tablo ağır

• Ahmet Şık’ın eşine ‘casusluk’ suçlaması

• Atatürk’ün son hayali: Şöyle basit bir ev…

İzleme Komisyonu turu başladı: Süreçte “beklenen” adım

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, “beklenen adımı” attı, çerçeve yasada aşama kaydetmesi umulan İzleme Komisyonu için siyasi parti turuna başladı.

Kurtulmuş, Meclis’te kurulacak İzleme Komisyonu’nun yapısı ve çalışma esaslarını görüşmek üzere siyasi parti gruplarını ziyaret ediyor. Dün CHP ve Yeni Yol Grubu ile görüşen Kurtulmuş, bugün DEM Parti ve AK Parti, 12 Kasım Perşembe günü ise MHP’yi ziyaret edecek.

YENİ Parti ve İYİ Parti ile görüşmenin önümüzdeki hafta yapılması planlanıyor.

Hatırlayalım:

Çerçeve yasanın 18 Ağustos’ta yürürlüğe girmesiyle, çözüm sürecinin yasal ve toplumsal ayağını Meclis adına denetleyecek siyasi bir yapı olarak İzleme Komisyonu’nun kurulması kararlaştırılmıştı.

Bugüne gelene kadar, DEM Parti sıklıkla yasanın öngördüğü mekanizmaların işletilmediğini ve sürecin ilerlemediğini savunarak, komisyonun acilen kurulması çağrısı yapıyordu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ise önceki gün “İzleme Komisyonu’nun kısa sürede kurulacağını” belirterek, aslında sürecin ivme kazanacağına dair ilk işareti vermişti.

Komisyon ne yapacak?

Meclis İzleme Komisyonu, çözüm sürecindeki yasal düzenlemelerin uygulanmasını ve silahsızlanma aşamasındaki gelişmeleri TBMM adına takip edecek.

Komisyonun üye sayısı, çalışma usulleri, yöntemleri ise bu görüşmelerin ardından netleşecek ancak AK Parti’nin “hızlı hareket edebilmesi için” daha dar kapsamlı; 15, 17 veya 20 üyeden oluşacak bir komisyon istediği kulislere yansımıştı.

DEM Parti kaynakları ise Stüdyo recap’a, komisyonun mutlaka karar alıcı sayıda olması gerektiği görüşünü aktarmıştı.

Dokunulmazlık tartışmasının boyutu değişti

Adalet Bakanı Akın Gürlek’in göreve gelmesinin ardından katıldığı ilk bütçe görüşmeleri hararetli geçti. Gürlek’in, YENİ Parti Milletvekili Turan Taşkın Özer’e “Eğer sen milletvekili olmasaydın evin aranacaktı” demesi görüşmelerin en dikkat çekici anıydı.

Tartışma nasıl başladı? Yeni Partili Özer, Gürlek hakkındaki mal varlığı ve tapu iddialarını gündeme getirdi, Bakan Gürlek de İBB soruşturmasına atıfta bulundu:

“Eğer sen milletvekili olmasaydın evin aranacaktı Turan Taşkın Özer. Fezleken TBMM’de duruyor. Gel kaldıralım dokunulmazlığı. Benim hakkımda da kaldıralım dokunulmazlığı. Var mısın?”

Bakan Gürlek’in, YENİ Partili Özer’e yönelik suçlaması CHP İstanbul il binasının alım sürecinde ortaya çıkan para sayma görüntülerine ilişkindi. Tartışma çıkaran atışmada Özer, Akın Gürlek’in kendisini tehdit ettiğini söyledi.

HABAŞ patlamasında can kaybı 18’e çıktı

İzmir Aliağa’da HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’ndaki patlamada can kaybı 18’e yükseldi. HABAŞ Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran dahil 11 kişi hakkında gözaltı kararı verildi, Başaran yakalandı. Ölen işçilerin kimlikleri de belirlenmiş durumda.

Daha önce LPG tankeri yangınına ilişkin davada da Başaran’ın, Mayıs 2026’da 4 yıl 10 ay 10 gün hapis cezasına çarptırıldığı hatırlatılıyor.

DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları ve beraberindeki heyet, fabrikada incelemelerde bulunmak üzere İzmir’deydi. “HABAŞ’ta yaşanan iş cinayetinden ceza alanlar elini kolunu sallayarak tekrar müdür olabiliyorsa bu ne demek?” diye soran Hatimoğulları, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanını istifaya davet etti.

YENİ Parti patlamanın bütün yönleriyle araştırılmasını istedi, TBMM’de araştırma komisyonu kurulması için önerge verdi.

RTÜK’ün yayın yasağı ise devam ediyor.

İSİG raporu ne diyor?

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi’nin yayımladığı Ekim 2026 İş Cinayetleri Raporu’na göre, ekim ayında en az 193 işçi çalışırken hayatını kaybetti. Yılın ilk on ayındaki toplam can kaybı en az bin 930’a ulaştı, çocuk ölümleri 4 kat arttı.

Bu rapor hazırlandığında HABAŞ patlaması olmamıştı. Raporun tamamı burada.

Yonca Şık’a “casusluk” suçlaması

Türkiye İşçi Partisi (TİP) İstanbul Milletvekili Ahmet Şık’ın eşi Yonca Verdioğlu Şık, “siyasal veya askeri casusluk” iddiasıyla İstanbul’daki evinden gözaltına alındı. Başsavcılığın ekim ayında yurtdışına çıkış yasağı koyduğu ortaya çıkan Şık, savcılık ifadesi sonrası yine adli kontrolle serbest bırakıldı.

TİP, Yonca Şık’a yönelen suçlamanın, Ahmet Şık’ın fon soruşturmasına ilişkin çalışmaları ve tehditlerle bağlantılı olduğunu savunuyor. Adalet Bakanlığı kaynakları ise söz konusu soruşturma “incelemesi”nin Haziran ayında başladığını belirtiyor.

Atatürk’ün son hayali: Şöyle basit bir ev…

Dün, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün vefatının 88’inci yıldönümüydü. Anıtkabir’de devlet erkanının alışık olduğumuz resmi töreninin ardından kapılar vatandaşlara açıldı; kar yağışı altında Ata’nın kabri ziyaretçilerle doldu taştı, merdivenlerde uzun kuyruklar oluştu, duygusal görüntüler kameralara yansıdı..

Biz de “Atatürk’ün son günlerini” anlattık; Savarona sevgisini, Dolmabahçe Sarayı’ndaki günlerini, vasiyetini…

“Sıcak ve nem Atatürk’ü yoruyordu. Afet İnan’a bir gün, ‘Gidelim Afet, bir orman kenarına gidelim, Şöyle basit bir ev…Hemen gidelim’ dedi.” devamı burada

Gözden Kaçmasın

• Cafer Mahiroğlu soruşturmasında ikinci dalga operasyon: 7 gözaltı (İHA)

• Tutuklu eski vekil Erdoğdu: “Fatma Betül Sayan Kaya her gün ağlıyor” (Cumhuriyet)

• Gazeteci Saymaz’ın ev hapsi kaldırıldı (BirGün)

• Özgür Özel’den Emir Sarıgül’e 1 milyonluk dava (Nefes)

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Türkiye siyaset gündeminden haberler sunarken aynı zamanda Türkiye’de haber yayıncılığını ve gazetecileri desteklemek ve birlikte üretmek amaçlarıyla kurulan bağımsız haber kaynağıdır.

Okuduğunuz bu bülten Türkiye siyasetine ilişkin tüm konuları günlük olarak okuyucularına aktarmayı amaçlar.

Bu bültenin içeriği, tamamıyla Stüdyo recap’in sorumluluğundadır.

Yıldız Yazıcıoğlu, Parlamento Muhabiri, @journalofyy

Hilmi Hacaloğlu, Politika Muhabiri, @hilmihacaloglu

Gözde Ocak, Editör, @gozde__ocak

Demet Şöhret, Dijital iletişim Uzmanı, @demet_so

Sevgili okur,

Birleşmiş Milletler (BM) çatısı altında İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamındaki taraflar konferansı kısa adıyla COP31 Zirvesi resmen başladı.

Türkiye, COP süreci başkanlığını üstlendi, Antalya’da sadece kararlar alınması değil uygulamaya geçilmesi için “imece” kavramıyla uluslararası ortak çalışma kültürü çağrısında bulundu. Liderlerin katılımıyla hangi kararların alınabileceğini ve en önemlisi hangi somut adımlar üzerinde uzlaşma sağlanabileceğini ise gelecek günler gösterecek.

COP31’de neler oldu?

• “Sıfır noktasında” oy birliğiyle COP31’de karar alınacak mı?

• COP30 ev sahibi Brezilya’nın iklim eylemine “sol” bakışı: Kalbi insanlar ve bilim olmalı

• UNEP Raporu: “Hazır mıyız? Henüz Değil”

• Recap İklim video: Türkiye’nin ev sahipliğinde COP31 nasıl deneyimleniyor?

Türkiye adına COP31 Başkanı olarak zirve süreci yürütücüsü Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, bugünkü açılış toplantısında yeniden “uygulama” çağrısına odaklandı. Türkiye’nin zirve ortağı Avustralya adına COP31 Müzakere Başkanı sıfatıyla Antalya’da kararlar alınmasına çalışacak Chris Bowen, Kurum ile el ele vererek somut eylemleri hızlandırma ve sonuç odaklı bir süreci yönetme iddiasını paylaştı.

COP31 Başkanlığı’na diyalog, uzlaşı ve aksiyon şeklinde üç kavram etrafında yaklaştıklarını yineleyen Kurum, “Önce birbirimizi dinleyeceğiz. Sonra ortak zemini büyüteceğiz. Ardından o ortak iradeyi sahaya taşıyacağız. Sözleri sonuçlara dönüştürelim. Kararları yatırıma dönüştürelim. Bilgiyi harekete geçirelim. Bir karar bir şehrin altyapısında yaşamalı. Bir çiftçinin toprağında yaşamalı. Bir fabrikanın üretim hattında yaşamalı. Bir ailenin enerji faturasındaki iyileşmede yaşamalı. Çünkü bir kararın gerçek değeri, insan hayatına dokunduğu anda ortaya çıkar” dedi.

Kurum, “Bir yerde başlayan kuraklığın tarihi, başka bir yerde sofraya yazılıyor. Bir bölgede taşan nehir, binlerce kilometre ötede fabrikaların üretim takvimini değiştiriyor. Bir ülkede azalan su, başka toplumların ekonomisine, göç hareketlerine ve güvenliğine kadar sonuçlar doğuruyor. Aşırı sıcaklar şehirleri, tarımı ve insan sağlığını aynı anda zorluyor. Dünya bize açık bir şey söylüyor: Sıfır noktasındayız. Bu yüzden bugünün dünyasında artık söz tükendi. Bu bilinçle hareket etmek zorundayız. Çünkü iklim politikası aynı zamanda kalkınma politikasıdır. Gıda politikasıdır. Enerji politikasıdır. Şehir politikasıdır. Ve her şeyden önce, insanın geleceğini koruma politikasıdır” diye ekledi ancak bu “sıfır noktasında” zirveden somut kararlar çıkıp çıkmayacağı tartışmalı.

1992 tarihli BM İklim Çerçeve Anlaşması’na (UNFCCC) taraf tüm devletlerin temsil edildiği COP’larda karar alınabilmesi oy birliği şartına bağlı olması somut adımları zorlaştırıyor. Türkiye ise küresel iklim değişikliğiyle mücadelede finansman sorunu ve fosil yakıtlardan çıkış gibi başlıklarda sonuç alınamasa bile en azından aşırı hava olayları kapsamında orman yangınları konusunda ilerleme sağlamayı amaçlıyor. Antalya’da uluslararası yangın koordinasyon merkezi kurulması COP31’in gündeminde.

COP30 ev sahibi Brezilya’nın iklim eylemine “sol” bakışı: Kalbi insanlar ve bilim olmalı

COP30 Başkanı André Corrêa do Lago ise, açılış oturumunda acil iklim eylemi çağrısıyla “İklim eylemi, net bir ahlaki pusula tarafından yönlendirilmeli, kalbi insanlar ve bilim olmalıdır” mesajını verdi.

Günün sonunda ise Lago, kısa adıyla CAN International yani İklim Eylem Ağı (Climate Action Network) İcra Direktörü Tasneem Essop’un elinden “Günün Işığı (Ray of the Day)” ödülünü aldı.COP kapsamındaki çabaları nedeniyle sivil toplum tarafından ödüllendirilen Lago, Brezilya Cumhurbaşkanı Lula da Silva’nın zirveye katılacağını anımsatırken, iklim aktivisti Essop, faşizme karşı mücadele için dayanışmak gerektiğini kaydetti. Şimdi gözler Lula’nın zirvede vereceği mesajlarda.

Bu arada CAN International, COP31’in ilk günündeki “Günün Fosili (Fossil of the Day)” başlıklı hiciv ödülü sahibi ise Yeni Zelanda olarak açıklandı.

UNEP 2026 Uyum Açığı Raporu: “Hazır mıyız? Henüz Değil”

BM Çevre Programı (UNEP) tarafından COP vesilesiyle açıklanan 2026 yılı “Uyum Açığı Raporu”, küresel çapta iklim değişikliği için finansman sorununa işaret etti. Rapora göre gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere aktarılan uluslararası kamu kaynaklı uyum finansmanı, yıllık yalnızca 1 milyar dolarlık artışla 2024 yılı sonunda 31,7 milyar dolar seviyesine çıktı.

Bu rakam, gelişmekte olan ülkelerin 2035 yılına kadar yıllık 305 milyar dolara ulaşması öngörülen uyum finansmanı ihtiyacının oldukça gerisinde kalıyor.

En az gelişmiş ülkelere (LDC’ler) ve gelişmekte olan küçük ada devletlerine (SIDS) yönelik finansman akışı, 2019 ile 2024 yılları arasında artış gösterse de ihtiyacı karşılayacak artış için üç kat fazla finansman gerektiği vurgulanıyor.

🎥 Recap İklim video:

COP31’den başka başlıklar:

• UNEP’in diğer raporu: Emisyon Açığı Raporu

• BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell’in mesajları.

• COP’da bugün hangi etkinlikler yapılacak: burada.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin:

info@turkeyrecap.com

YouTube: @StüdyoRecap

Instagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

LinkedIn: Stüdyo recap

Bu bülten, Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği desteğiyle hazırlanan Türkiye’nin iklim yönetişimi odaklı haber bülteni serisinin bir parçası olup, hiçbir şekilde Heinrich Böll Stiftung’un görüşlerini yansıtmaz.

📮 Özet bültenin hazır, okuma süresi 5 dakika!

Bugün saatler 09.05’i gösterdiğinde Türkiye’de hayat bir dakikalığına duracak… Cumhuriyetin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ü, aramızdan ayrılışının 88’inci yılında saygı ve özlemle anıyoruz ♾️

Bugünkü sayımızda:

• Tutuklanan eski bakan Kaya’nın ifadesi: Birikimler, siyasiler…

• Adalet Bakanlığı bütçesinde “liste” gerginliği: Kim açıklayacak?

• Erdoğan, Azerbaycan’dan döndü: Buzlar eridi mi?

• İzmir’de fabrikada patlama: 17 işçi hayatını kaybetti

• Tekirdağ “muhtemelen” AK Parti’ye geçecek

Tutuklanan eski bakan Kaya’nın ifadesi: birikimler, siyasiler…

Fon soruşturmasında tutuklanan eski bakan Fatma Betül Sayan Kaya, hakimlik sorgusundaki ifadesinde aylık gelirini 500 bin TL olarak açıkladı; fona yatırdıkları 163 milyon 46 bin TL için “Birikimimiz” dedi.

Türkiye’de 2027 yılı bütçesinde asgari ücretin şimdiden açlık sınırının altında kalacağı tahmin edilirken, Kaya’nın “birikimi” soru işareti yarattı.

Kaya, tutuklu Tera Portföy Yönetim Kurulu Başkanı Erdin Özel’i de kendisine siyasiler tarafından önerildiğini anlattı. Bu siyasilerin kim olduğu tartışma konusu.

İfadedeki diğer başlıkları özetleyelim:

“Borsadan anlarım, çevremdeki birçok siyasetçiden duydum”

Kaya, üniversitede ekonomi eğitimi aldığını, borsadan anladığını ancak siyasi kimliği nedeniyle daha önce bu alandan uzak durduğunu söyledi.

“Erdin Özel’i bana siyasiler önerdi”

Kaya, eşiyle birikimlerini değerlendirmek istediklerini; Tera Grubu yöneticilerinden tutuklu Erdin Özel’in de kendisine yardımcısı yapılması için siyasiler tarafından önerildiğini ancak hiçbir zaman yardımcısı olmadığını söyledi.

“Hisselerimin yarısından fazlasını ağustosta sattım”

Hisselerinin yarısından fazlasını Ağustos ayında sattığını söyleyen Kaya, 17 Eylül’deki tasfiye kararından sonra eşiyle birlikte “haksız kazanç” olarak nitelendirilen tutarı da TMSF’nin belirttiği meblağ üzerinden 5 Ekim’de ödediklerini anlattı.

Adalet Bakanlığı bütçesinde tırmanan tansiyon

Fon krizi, tutuklu siyasiler ve belediyelere operasyon derken muhalefet Adalet Bakanı Akın Gürlek’e çokça soru biriktirdi; Bakanlığın 2027 bütçe görüşmeleri de yüksek tansiyonla başladı:

• Adalet Bakanı Gürlek’in salona gelişi sırasında YENİ Parti milletvekilleri salondan çıkarak Bakan’la tokalaşmadı.

• DEM Parti milletvekilleri komisyon sıralarına, Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ ile Can Atalay’ın fotoğraflarını koydu.

Bakan Gürlek, sunumunda fon soruşturmasına ilişkin sayılar paylaştı, muhalefet ise “fon vurguncuları listesi”nin açıklanmasını istedi.

YENİ Partili Gökhan Günaydın, “Fatma Betül Sayan Kaya gibi kimler var? 60 milletvekilinden bahsediliyor, 30 bakandan bahsediliyor” dedi, Bunun üzerine AK Partili Mehmet Muş’un “Madem 60 kişi var elinizde açıklayın bu isimleri” yanıtını tansiyonu yükseltti.

MHP İstanbul Milletvekili Feti Yıldız’a göre de, “Ortada büyük bir örgütlü suç yapılanması” var: “Gereği hiçbir duraksamaya uğramadan yapılmalı.”

Fon soruşturmasında 120 tutuklu

Peki fon soruşturmasında 9 Kasım itibariyle son durum ne? Gürlek açıkladı:

Soruşturma kapsamında 464 şüpheli var. Toplam 120 kişi tutuklu, 262 kişi hakkında adli kontrol tedbiri uygulandı. 386 gerçek kişi ve 116 tüzel kişinin mal varlıklarına tedbir, banka hesaplarına bloke uygulandı. Yaklaşık 31,5 milyar TL değerinde para, taşınmaz ve hisse senedi, TMSF bünyesindeki gönüllü iade hesabı kapsamında iade edildi.

Tutuklanan arasına, BDDK Başkan Yardımcısı ve Adil Katılım Bankası Genel Müdürü de eklendi.

“Türkiye ile Azerbaycan arasında ayrılık aramak beyhude”

Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, iki ülke arasındaki “başörtüsü” gerilimi sonrası Karabağ Zaferi’nin 6. yıl dönümü nedeniyle ziyaret ettiği Azerbaycan dönüşü uçakta gazetecilerin sorularını yanıtladı.

“Aramıza mesafe koymaya çalışanlar milletlerimizin birbirine olan muhabbetini, tarihi bağlarını ve sarsılmaz iradesini hesaba katmıyor” diyen Erdoğan, Azerbaycan’la enerji, ulaştırma ve altyapı başta olmak üzere birçok stratejik alandaki işbirliği projelerine işaret etti.

Çözüm süreci: “Yavaşça acele et”

Cumhurbaşkanı Erdoğan, çözüm sürecinin ilerleyişi konusunda ise latincede “Yavaşça acele et” anlamına gelen “Festina lente” sözünü örnek verdi: “Dikkatli ama seri hareket ediyoruz.”

İzmir’de demir çelik fabrikasında patlama

İzmir’in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik fabrikasındaki patlamada 17 işçi hayatını kaybetti, 12 işçi yaralandı.

İzmir Valisi Süleyman Elban, patlama sırasında üretim yapılmadığını ve değişim çalışması nedeniyle 300’ün üzerinde çalışandan 20’sinin olay yerinde bulunduğunu söyledi.

• Siyasiler patlamayla ilgili taziye mesajları yayınladı. CHP patlamayı yerinde incelemek üzere milletvekillerinden oluşan heyet görevlendirdi. DEM Parti de bugün HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda incelemelerde bulunacak.

Adalet Bakanı Akın Gürlek olayla ilgili Menemen Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturma başlatıldığını açıkladı.

Aliağa Sulh Ceza Hakimliği de, soruşturma tamamlanıncaya kadar patlamaya ilişkin yayın yasağı getirdi.

“Tekirdağ muhtemelen AK Parti’ye geçecek

YENİ Parti’den istifa eden Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanı Candan Yüceer’in AK Parti’ye transfer iddiası kuvvetlendi.

YENİ Parti Sözcüsü Zeynel Emre, Yüceer için “AK Parti’ye geçme konusunda bir duyum bizde de var” açıklaması yaptı.

YENİ Parti PM 150 kişi

Hafta sonu yapılacak 1. Olağan Kurultay öncesinde parti tüzüğünü değiştiren YENİ Parti, 80 üyeli Parti Meclisi’nin (PM) üye sayısını bir dönem için 150’ye çıkardı. PM, yasama grubu, örgüt grubu ve politika geliştirme olmak üzere üç gruptan oluşacak.

Dönem sınırı da tüzükte yer aldı; Genel Başkanlar ve Parti Meclisi üyeleri en fazla üç kez seçilebilecek.

Gözden Kaçmasın

• Mustafa Sarıgül’ün dosyası fezleke için Ankara’ya gönderildi (X)

• TSK’dan ihraç edilen teğmenlere hapis talebi (Nefes)

• İBB Davası’nda 106. duruşma: “Somut deliller esas alınmalı” (BirGün)

• YSK Başkanı Mutta: “Türk seçim sistemi ABD’den daha güvenli” (AA)

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Türkiye siyaset gündeminden haberler sunarken aynı zamanda Türkiye’de haber yayıncılığını ve gazetecileri desteklemek ve birlikte üretmek amaçlarıyla kurulan bağımsız haber kaynağıdır.

Okuduğunuz bu bülten Türkiye siyasetine ilişkin tüm konuları günlük olarak okuyucularına aktarmayı amaçlar.

Bu bültenin içeriği, tamamıyla Stüdyo recap’in sorumluluğundadır.

Yıldız Yazıcıoğlu, Parlamento Muhabiri, @journalofyy

Hilmi Hacaloğlu, Politika Muhabiri, @hilmihacaloglu

Gözde Ocak, Editör, @gozde__ocak

Demet Şöhret, Dijital iletişim Uzmanı, @demet_so

Türkiye, Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamındaki 31. Taraflar Konferansı (COP31) sonucunda uluslararası düzeyde somut kararlar alınmasını sağlamayı amaçlıyor. Keza Bakan Kurum, “Antalya’dan bir kararlar listesi bırakmak istemiyoruz. Bir çalışma kültürü bırakmak istiyoruz. Birbirini dinleyen ülkeler, birbirine güvenen kurumlar, bilgisini paylaşan bilim insanları, çözüm geliştiren girişimciler, sorumluluk üstlenen şirketler, kaynaklarını harekete geçiren finans kuruluşları. Antalya’nın mirası sözlerimizden büyük olsun” mesajını verdi.

Oysa COP31’in Antalya’da geride bırakacağı ilk miras, binlerce katılımcının iki hafta boyunca gerçekleştireceği tüketimden kaynaklanan “atıklar” olacak gibi görünüyor. Türkiye’nin eski markalarından biri tarafından COP31’e özel üretilen teneke kutulardaki ücretsiz suya ve Türk Kızılayının maden suyu çeşitlerine hemen her köşede erişilebiliyor. Karton bardaklarda çay ve kahvenin, kese kâğıtlarında ise tatlı ve tuzlu yiyeceklerin sunulduğu çok sayıda satış noktası bulunuyor. Farklı yiyeceklerin de satıldığı alanda gün boyunca yoğun bir tüketim gerçekleşiyor. Bir yandan da Antalya EXPO alanında neredeyse her köşede atıkları ayrıştırma amaçlı tasarlanmış çöp kutuları ve plastik ile cam şişeler içinse geri dönüşüm cihazları var. Ama COP31 katılımcılarının tamamınca çöp ayrışmasına pek özen gösterilmediği gözlemlenirken, bu durum alanda ayrıştırılmamış çöp yığınları manzarası da yaratıyor. Ama esasen mesele zirve alanıyla ilgili sınırlı değil. Antalya’nın neredeyse her köşesinde ve ana caddesinde COP31’e özel hazırlanmış kâğıt ve karton afişler, polis barikatlarına yerleştirilmiş devasa plastik brandalar ve zirveye ulaşım sağlayan otobüsler için özel tasarlanmış metal durak levhaları gibi çok sayıda materyal göze çarpıyor.

Türkiye’nin küresel sıfır atık kampanyası kapsamında COP31’de “İklim Şampiyonu” ilan ettiği Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş ise, Stüdyo recap’in iki hafta sonra “atık” olacak bu materyallerle ilgili sorusu üzerine geri dönüşüm çalışması yapacağını açıkladı.

Türkiye, zirvedeki pavilyon alanında ise tarihsel mekanları ve unsurları ön plana çıkarmasının yanı sıra özellikle Yeşil Bölge’de Türk mutfağından geleneksel yemek örneklerini sunuyor.

Antalya genelinde ise “güvenlik” önlemleri de zirveye ulaşmış görünüyor. İçişleri Bakanlığı’nın açıklamasına göre, kente 25 bin 739 polis memuru görev yapıyor. Belek ilçesine doğru Serik Caddesi örneğinde kente sadece polisler değil beraberlerinde metal bariyerler de sevk edilmiş durumda.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin:

info@turkeyrecap.com

YouTube: @StüdyoRecap

Instagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

LinkedIn: Stüdyo recap

Bu video, Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği desteğiyle hazırlanan Türkiye’nin iklim yönetişimi odaklı video serisinin bir parçası olup hiçbir şekilde Heinrich Böll Stiftung’un görüşlerini yansıtmaz.

Yeni Yol Grubu’nda Gelecek Partisi’ni temsilen, CHP listelerinden seçilen 10 milletvekilinden sadece Selçuk Özdağ ve Sema Silkin Ün’ün kaldı. CHP’li Kütahya vekili Ali Fazıl Kasap’ın yeniden desteğiyle ise Yeni Yol Grubu, Meclis’te grup kurma şartı olan 20 sandalyeyi korudu.

DEVA Partisi’nden istifasıyla AK Parti’ye geçişi gündemde olan Gaziantep vekili Ertuğrul Kaya’nın da “şimdilik” grupta kalması üzerine, Saadet Partisi ve DEVA Partisi’nin Yeniden Refah Partisi ile görüşmeleri “sağda ittifak” arayışıyla hız kazandı.

Kaynaklar, “Belki başka bir yapılanma ile ama TBMM’de muhalefet grubu varlığını koruyarak gelecek seçimlere doğru hazırlık içindeyiz. Uzun vadeli bir strateji için çalışıyoruz. Bu strateji mevcut 20 kişi meselesinden daha fazlasını içeriyor” bilgisini verdi.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Stüdyo recap’in kadrosu; parlamento muhabiri Yıldız Yazıcıoğlu, politika muhabiri Hilmi Hacaloğlu, editör Gözde Ocak ve dijital iletişim uzmanı Demet Şöhret’in bir araya geldiği 4 kişilik bir ekip.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin: info@turkeyrecap.com

Sosyal medya hesaplarımız:

Youtube: @StüdyoRecap

İnstagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

Sevgili okur,

Antalya’dan merhaba,

Türkiye’nin 102 ülke liderini ve 45 bini aşkın katılımcıyı ağırlayacağını duyurduğu COP31 Zirvesi’nde neler konuşulduğunu mercek altına almak için sahadayız. Hükümetler, uluslararası kuruluşlar, siyasi partiler, sivil toplum örgütleri ve iş dünyası temsilcilerini buluşturacak iki haftalık etkinlik bugün başlıyor.

Küresel ısınma sürecini yavaşlatmakta bugüne değin başarılı olamamış resmi organizasyona karşılık “dünya gemisi böyle yürümez” diyen Halkların İklim Zirvesi ise bilimsel ve toplumsal gerçeklere ses olmaya hazırlanıyor. Stüdyo recap ekibi olarak “iklime ilişkin tercihler politiktir” yaklaşımıyla sizlere tüm yönleriyle Antalya’daki iklim gündemini özetlemeye çalışacağız.

Birleşmiş Milletler (BM) çatısı altında, 190 ülkeden temsilcinin katılımıyla küresel iklim değişikliğiyle mücadelede yol haritasını belirleme iddiasındaki COP31 Zirvesi, bugün ortak yaşam alanımız dünyamızı koruma konusunda eskimeyen politik tartışmayla başlıyor: Son sözü sınıfsal, toplumsal ve tarihsel eşitlik talebindeki halklar mı söyleyecek yoksa sanayileşme sürecinde bugünkü iklim krizinin ortaya çıkmasında rol oynayan sermayeyi temsil eden şirketler ve örgütlenmeler mi?

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamındaki taraflar konferansı COP31 Zirvesi’nin ev sahibi Türkiye adına hükümet, tercih ettiği sponsorluklarıyla dikkat çekti. Doğa savunucuları platformu EkoAlan’ın özetlemesiyle Akbelen, Kazdağları, Rize-İkizdere, Bodrum gibi noktalarda “doğayı tahrip edenler” şimdi COP’un sponsoru oldu. Hükümet ise bir yandan etkinliği Antalya’nın turizm potansiyeli üzerinden “yeşil diplomasi” ve “prestij” boyutlarıyla sunarken diğer yandan COP31’in karar alıcı bir zirve olması gerektiğini yaklaşımında. BM bünyesinde 1997’de ilk ana sözleşme için imza atılan Kyoto, 1992’deki Rio ve 2015’teki Paris’in ardından Antalya’daki zirvenin “uygulama COP’u” olarak anılmasını isteyen Türkiye’nin, iş dünyasının yeşil dönüşüm yatırımlarına finansman sağlayacak küresel iş birliklerine zemin hazırlamayı amaçladığı belirtiliyor. Türkiye’nin ev sahipliğiyle ne amaçladığına ilişkin detaylı analiz için videomuz burada.

Cumhurbaşkanı ve AK Parti Lideri Recep Tayyip Erdoğan’ın, COP31 resmi sitesinde iklim değişikliğindeki hızlanmaya işaret ederek, “Türkiye, müzakereden uygulamaya geçişte dönüm noktasında Antalya’da COP31’e ev sahipliği yapmaktan onur duyuyor. Tüm Tarafları iş birliğini güçlendirmeye ve taahhütleri somut eyleme dönüştürmeye davet ediyoruz.” mesajı paylaşılırken, bizzat Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi ise “yeşil dönüşüm” başlığı altında enerji, otomotiv, lojistik sektörlerinde iş dünyasını buluşturma amacında. COP arifesinde yayımlanan yeni raporda, Türkiye’nin son 10 yılda 121 iklim dostu yatırım projesi çektiği açıklandı.

İş dünyası da TÜSİAD örneğinde karbon ayak izi maliyetini düşürme, elektrifikasyon, perakende sektöründe sürdürülebilirlik ama en önemlisi finansman başlığına ya da bir başka deyişle gelir yaratmaya odaklanmış görünüyor.

Mühendislik, mimarlık ve şehir planlama alanlarında faaliyet gösteren meslek odalarının çatı kuruluşu Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) ise COP31 Zirvesi’ne katılmama kararını yeni raporunun sunumunda açıkladı. TMMOB’un raporunda, iklim değişikliğinin yeni uluslararası ticari yapılar oluşturmak için bahane olarak kullanıldığı belirtiliyor. COP’a yönelik “yeşil aklama” (greenwashing) eleştirisine yer verilen raporda, Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) için “su, gıda ve enerji kıtlığı gibi hayati sorunların arkasındaki plansız kentleşme, ekolojik yıkım ve kötü yönetim gibi asıl politik nedenleri gizliyor” denildi.

Halkların İklim Zirvesi kısa adıyla HİZ 2026 ise “Yakarsa Dünyayı Fosiller Yakar!” kampanyasıyla COP31 Zirvesi Başkanı Türkiye’ye öncelikle kendi ülkesinde kömür, petrol ve türevi fosil yakıtlara veda etme ve Milas’tan Elbistan’a, Silopi’den Biga’ya halkın sesine kulak verme çağrısında bulunuyor.

COP açılışı arifesinde “Sıfır Atık Köyü” tanıtımı yapıldı

“İklim değişikliği milli güvenlik meselesi” diyen Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ise, AK Parti iktidarının politikalarıyla şekillendiğini vurguladığı 10 maddelik COP31 Aksiyon Ajandası’da özellikle “First Lady” Emine Erdoğan’ın öncülüğündeki “Sıfır Atık” başlığını belirterek, burada 2035 yılına kadar küresel atık üretimindeki artışı yarı yarıya azaltmak gibi iddialı bir hedef de açıkladı.

Türkiye’nin plastik ithalatçısı olma tercihiyle çelişkili şekilde 2035’te ülkedeki atıklarda yüzde 60 oranında geri dönüşüm sağlama hedefine uygun örnek olarak “Sıfır Atık Köyü Solak” ise COP31’in açılışı öncesinde gündeme taşındı. Bakan Kurum, “çiçek gibi köy” sloganıyla tanıtım kampanyasına katıldı. Zirvede ise, Türk mutfak kültürü kapsamında atıksız yemeklerin nasıl hazırlanacağını anlatacak “7 Bölge 7 Ev Sıfır Atık Mutfağı” etkinliğinin yanı sıra Sıfır Atık Müzesi ve Sıfır Atık Kompost Merkezi gibi bölümler oluşturuldu.

Karar alıcılar Anadolu’da konuşacak

COP31 Zirvesi, Mavi Bölge ve Yeşil Bölge adıyla iki ana bölgede gerçekleşecek. Devlet ve hükümetler buluşması “tropikal kelebekler” ile süslendiği açıklanan Mavi Bölge’de sınırlı sayıda akredite edilmiş katılımcısıyla basın mensuplarına açık olacak. İklim değişikliğiyle mücadelede karar alıcı konumdaki liderler ve hükümet temsilcileri 1.794 kişilik Anadolu Salonu’nda toplanacak. Burada hedeflendiği gibi “dönüm noktası” kararlar alınması ihtimalini ise önümüzdeki günler gösterecek.

Yeşil Bölge’de ise başta Türkiye’deki 208 üniversite olmak üzere pek çok akademik, mesleki, sivil toplum ve düşünce kuruluşunca etkinlikler düzenlenecek.

Düşünce kuruluşu Heinrich Böll Stiftung etkinlikleri ise burada.

COP31’de kadın bakışı için “Eşitlik İklimi” başlığı

UN Women öncülüğünde COP31’de kadınlar açısından iklim değişikliğiyle mücadelede farklı başlıklarla gündeme taşınacak. Amacını “iklimi eşitlikten yana dönüştürmek” olarak açıklayan UN Women’ın programındaki çocuk bakımı için gerekli sosyal altyapı eksikliği sorununu işleyecek olması dikkat çekici. Etkinlikler listesi burada.

BM Nüfus Fonu (UNFPA) da zirve gündemine üreme sağlığı, kadına ve kız çocuklarına yönelik şiddet, çocuklar ve ergenler için sıcaklığa dayanıklı halk sağlığı gibi başlıkları taşıma hedefinde. Etkinlikleri burada.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin:

info@turkeyrecap.com

YouTube: @StüdyoRecap

Instagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

LinkedIn: Stüdyo recap

Bu bülten, Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği desteğiyle hazırlanan Türkiye’nin iklim yönetişimi odaklı rapor serisinin bir parçası olup, hiçbir şekilde Heinrich Böll Stiftung’un görüşlerini yansıtmaz.

🌍 Hatırlatmadan geçmeyelim: Birleşmiş Milletler İklim Konferansı COP31, Türkiye’nin ev sahipliğinde bugün Antalya’da başlıyor. Stüdyo recap ekibi alandan aktarıyor, takipte kalın!

Bugünkü sayımızda:

• Ön seçim Özgür Özel’in genel başkanlığını garantiledi mi?

• İmamoğlu’ndan mektup: “Durum acil”

• Fon vurgununda “liste” sesleri, gözler Adalet Bakanlığı bütçesinde

• Geçtiğimiz hafta ne öne çıktı, yeni haftada neye bakıyoruz?

✍🏻 Recap Kulis: Sağ siyasette arayış: Yeni Yol yerine yeni bir grup mu geliyor?

Ön seçim genel başkanlığı garantiledi mi?

YENİ Parti Genel Başkanı Özgür Özel, kurultay öncesinde genel başkanlığı için ön seçime girdi; 600 bini aşkın üye oy kullandı.

Parti yöneticilerinin de üyeler tarafından belirlenmesi iddiasında olan YENİ Parti, olağan kurultay öncesinde, Özel’in genel başkanlığını üyelerin desteğine sunmuş oldu.

Ön seçime tek aday olarak giren Özel, genel başkanı üyelerin belirlemesini “doğrudan demokrasi” olarak nitelendirdi. Önümüzdeki bir yılın zorlu bir mücadele dönemi olacağını ifade eden Özel, genel seçimler için aktif üye önemine vurgu yapıyor:

“250 bin kişilik bir propaganda ordumuz; seçim kampanyası ordumuz var.”

“Gölge kabine” hazırlığı

Özel’in kurultayın ardından, seçim hazırlığına yönelik, belirli politika alanlarında çalışacak daha geniş bir yönetim yapısı kurması da gündemde.

Yüceer’in istifası:AK Parti’ye mi geçecek?

Henüz bundan 12 gün önce il başkanı ve ilçe belediye başkanları ile birlikte Ankara’da YENİ Parti lideri Özel’i ziyaret eden Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanı Candan Yüceer’in, istifası tartışılıyor. İstifasına gerekçe olarak il kongresinde yaşananları gösteren Yüceer, kendisinin kurultay delegesi listesine dahi yazılmadığını ifade etti, “Kişisel çıkarlar ortak değerlerin önüne geçirildi” dedi.

36 belediye başkanı transfer oldu

CHP’de dört dönem milletvekilliği de yapan Yüceer’in 10 gün içinde AK Parti’ye katılabileceği kulislerde konuşuluyor. Son 15 ayda, 36 belediye başkanı CHP’den AK Parti’ye geçti.

İmamoğlu’ndan mektup: “Durum acil”

Tutuklu İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı (İBB) Ekrem İmamoğlu, “Meselemiz memlekettir. Durum acildir” dedi; dikkat çeken bir iddiada bulundu.

Sözcü yazarı Necati Doğru, köşe yazısında İmamoğlu’nun kendisine ulaştırdığı mektubu paylaştı.

Mektubunda, İBB’ye yönelik soruşturma ve yargılama süreçleriyle fon vurgunu arasında bağlantı olduğunu öne süren İmamoğlu, iddianamedeki bazı kavramlara işaret etti.

İmamoğlu, “fon vurgununa karışanların listesi neden açıklanmıyor?” diye sordu, “Çünkü o listeden çıkacak isimlerin sarsmayacağı makam, alt üst etmeyeceği akraba ilişkisi yok” dedi.

BDDK daire başkanı tutuklandı

Fon soruşturmasında Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) 3. Daire Başkanı Bilal Soysal tutuklandı. Bulls Yatırım Yönetim Kurulu Başkanı ve LYDİA Holding Yönetim Kurulu Başkan Vekili Kemal Akkaya ile Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı ise yeniden gözaltına alındı.

YENİ Parti Grup Başkanvekili Murat Emir’e göre Kemal Akkaya “vurgunun kilit ismi.”

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, 31 Ağustos’a kadar ise, Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı olan Batuhan Mumcu’nun eşi ve LYDİA Holding hissedarlarından Neslihan Mumcu’nun mal varlıklarına tedbir konmasını istedi.

Şubat’a erken seçim çağrısı

Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan, fon listesinde 60 AK Partili milletvekili, 180 yargı mensubu ile 60 vali ve kaymakamın olduğu iddiasını dile getirdi, “bu kirin temizlenmesi için” en geç Şubat ayında erken seçim yapılması çağrısında bulundu.

Tıkandı, tıkanmadı.. Süreç nasıl ilerleyecek?

DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan’a göre “süreç tıkanmadı” ancak iktidar, çözüm sürecinin ağırlığına uygun adımlar atmalı: “Adımlar atılmadıkça, adımlar bekledikçe sürece ilişkin umutlar yerini kaygılara bırakıyor.”

DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları ise “Bugüne kadar 50 yıla yaklaşan çatışmanın ve savaşın bitirilmesi için çok somut ve çok önemli adımlar atıldı. Bu kadar büyük bir örgütlü mücadele, bu kadar büyük bir güç bir hukuki ve siyasi kazanımla sonuçlanmalı” diye konuştu.

Geçtiğimiz hafta ne öne çıktı, yeni haftada neye bakıyoruz?

• Mekke Anlaşması kabul edildi; tezkere için TBMM şartı

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan ve üç ülkeyi askeri ittifakta bir araya getiren Mekke Anlaşması, 119 ret, 279 kabul oyuyla geçtiğimiz hafta TBMM Genel Kurulu’ndan geçti. AK Parti, MHP ve CHP’nin desteklediği anlaşmaya, YENİ Parti, DEM Parti, İYİ Parti ve Yeni Yol grubu karşı çıktı.

Anlaşmada en çok tartışılan başlık; Türk askerinin yabancı ülkeye gönderilmesi konusu. Hükümet, Suudi Arabistan’a olası askeri destek için TBMM’nin onayına işaret ediyor. Anayasa’nın 92. maddesine göre de tezkere yetkisi TBMM’ye ait.

• Özel, Fatma Betül Sayan’ı ziyaret edecek mi?

Eski Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Fatma Betül Sayan Kaya, fon soruşturmasında tutuklandı; dava açılması halinde 10 yıla kadar hapisle yargılanabileceği belirtiliyor.

YENİ Parti Lideri Özel ise “kamuoyuyla paylaşamadığını bilgiler varsa bunları açıklayabilir” diyerek, Kaya’yı cezaevinde ziyaret etmek istediklerini açıkladı.

Ziyaret için Adalet Bakanlığı’nın resmi izni ve Kaya’nın bu görüşmeyi kabulü gerek.

• AK Parti de fon listesinin açıklanmasını istiyor

Muhalefet sıklıkla, fon soruşturmasında “listenin” açıklanması çağrısı yapıyor. Dikkat çeken ise Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in de tasfiye edilen fonlara ilişkin listelerin yayımlanmasını tercih etmesi. AK Parti milletvekillerinden Özlem Zengin ve Leyla Usta da listelerin açıklanmasından yana.

• Gözler Adalet Bakanlığı’nın bütçe görüşmesinde

Plan ve Bütçe Komisyonu’nda bakanlıkların 2027 yılı bütçelerinin görüşülmeye devam ediyor. Adalet Bakanlığı’nın bugünkü bütçe görüşmesi de fon krizi, liste tartışmaları nedeniyle önemli.

✍🏻 Recap Kulis: Yeni Yol yerine yeni bir siyasi grup mu geliyor?

TBMM aritmetiğinde 14 Mayıs 2023’teki seçimlerden bugüne muhalefet cephesinde siyaset yürütme çabasındaki Saadet Partisi, DEVA Partisi ile Gelecek Partisi’nde, üç yılda yaşanan erimeye karşın arayış sürüyor.

Yeni Yol Grubu’nda Gelecek Partisi’ni temsilen, CHP listelerinden seçilen 10 milletvekilinden sadece Selçuk Özdağ ve Sema Silkin Ün’ün kaldı. CHP’li Kütahya vekili Ali Fazıl Kasap’ın yeniden desteğiyle ise Yeni Yol Grubu, Meclis’te grup kurma şartı olan 20 sandalyeyi korudu.

DEVA Partisi’nden istifasıyla AK Parti’ye geçişi gündemde olan Gaziantep vekili Ertuğrul Kaya’nın da “şimdilik” grupta kalması üzerine, Saadet Partisi ve DEVA Partisi’nin Yeniden Refah Partisi ile görüşmeleri “sağda ittifak” arayışıyla hız kazandı.

Kaynaklar, “Belki başka bir yapılanma ile ama TBMM’de muhalefet grubu varlığını koruyarak gelecek seçimlere doğru hazırlık içindeyiz. Uzun vadeli bir strateji için çalışıyoruz. Bu strateji mevcut 20 kişi meselesinden daha fazlasını içeriyor” bilgisini verdi.

Gözden Kaçmasın

• Dilovası iş cinayetinin birinci yılı, ailelerden adalet talebi (Cumhuriyet)

• Asgari ücret 10 ayda eridi (BirGün)

• Erdoğan ve Aliyev’den “birlik” mesajı (ANKA)

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Türkiye siyaset gündeminden haberler sunarken aynı zamanda Türkiye’de haber yayıncılığını ve gazetecileri desteklemek ve birlikte üretmek amaçlarıyla kurulan bağımsız haber kaynağıdır.

Okuduğunuz bu bülten Türkiye siyasetine ilişkin tüm konuları günlük olarak okuyucularına aktarmayı amaçlar.

Bu bültenin içeriği, tamamıyla Stüdyo recap’in sorumluluğundadır.

Yıldız Yazıcıoğlu, Parlamento Muhabiri, @journalofyy

Hilmi Hacaloğlu, Politika Muhabiri, @hilmihacaloglu

Gözde Ocak, Editör, @gozde__ocak

Demet Şöhret, Dijital iletişim Uzmanı, @demet_so

İSTANBUL - Bu yılın sıcak bir ağustos gününde, kuş gözlemcisi Erdem Kuruca, İstanbul’un eteklerindeki Küçükçekmece Gölü’ne gitti. Bir arkadaşı onu arayarak, Tahtakale demir yolu hattı boyunca uzanan bir elektrik direğinin altında ölü bir beyaz leylek bulduklarını söylemişti. Direğin üzerindeki tabelada “Ölüm Tehlikesi” yazıyordu.

Kuruca, şehirde mahsur kalan kuşlar hakkında bir belgesel çekiyordu ve kuşların uyarı levhalarını okuyamadığını gösteren bir sahne kaydetmek istiyordu. Başka ölü kuşlar olup olmadığını görmek için raylar boyunca yürümeye karar verdiler. Çok geçmeden, adeta bir korku filminin içine adım attıklarını fark ettiler.

Demir yolu boyunca uzanan yalıtımsız elektrik telleri ölümcül bir tuzağa dönüşmüştü. Güneye yaptıkları uzun göç sırasında bitkin düşen leylek sürüleri, dinlenmek için yüksek direklere tünemişti. Ancak kanatları akım taşıyan telleri birbirine bağladığı anda kısa devreye yol açmış, vücutlarından 27.500 volta varan akım geçmişti.

Sadece birkaç kilometrelik demir yolu boyunca Kuruca ve arkadaşları 110’dan fazla ölü leylek saydı. Bazılarından geriye yalnızca tüyler kalmıştı. Diğer noktalarda ise akımdan sağ kurtulan ancak bacaklarının ya da kanatlarının kesilmesiyle kurtarılabilecek kadar ağır yaralanmış leylekler buldular. Başlarının üzerinde dönüp duran yeni sürüleri gören grup, ölüleri saymak yerine hayatta kalanları kurtarmak için harekete geçmeleri gerektiği konusunda hızla anlaştı.

Kuruca, Turkey recap’e yaptığı açıklamada, “Beni gözyaşlarına boğan şey, leylekleri elektrik hatlarına tünemiş halde görmek oldu. Henüz ölmemişlerdi; fakat yanlış bir hareketleri ya da yanlarına inip temas eden başka bir leylek onları saniyeler içinde öldürebilirdi. Ve hiçbir şeyden haberleri yoktu,” dedi. “Fakat bizi ayakta tutan da buydu. Hani, biraz daha hızlı koşmazsan ölecekleri düşüncesi.”

Yaklaşık iki hafta boyunca Kuruca ve arkadaşları nöbet tuttu; Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) durumu fark edene kadar bağırarak ve sopalarla leylekleri uzaklaştırmaya çalıştı. TCDD, leylekleri ürkütmek için bir bakım aracı görevlendirdi ve hatta akşam saatlerinde rayların elektriğini kesti. Nihayetinde, kuşların konmasını engelleyen caydırıcı aparatlar monte edildi. TCDD, bu haber yayına hazırlanırken yorum taleplerine yanıt vermedi.

Sonbahar göçü sona ererken, güvenlik önlemleri pek çok kuş için çok geç kalmış oldu. Bölge sakinleri Kuruca’ya, Tahtakale rayları boyunca leyleklerin yıllardır öldüğünü söyledi. Diğer bölgelerdeki kuş gözlemcileri de benzer katliamların ülke genelinde yaşandığı konusunda defalarca uyarılarda bulundu.

Kuruca, “İnsanlar leyleklerin elektrik çarpması sonucu öldüğünü hep biliyordu, ancak onların bu şekilde [kameralar önünde] öldüğünü gördüklerinde konuya karşı çok daha duyarlı hale geldiler,” dedi.

Şimdi, giderek büyüyen bu toplumsal tepki, Ankara’nın iklim gündemiyle karşı karşıya geliyor. Türkiye, bu ay Antalya’da düzenlenecek COP31 zirvesi öncesinde hızlı elektrifikasyonu savunurken, giderek genişleyen enerji ve demir yolu ağı, zaten tehlikelerle dolu olan bu göç koridorunu daha da ölümcül hale getirme riski taşıyor.

Göçmen kuşların Kâbe’si: İstanbul

Türkiye, Arktik tundradan Afrika'nın güneyine kadar uzanan ve dünyanın en işlek göç koridorlarından biri olan Afrika-Avrasya göç yolunun tam merkezinde yer alıyor. Elverişli hava akımları ve beslenmeye elverişli konaklama alanları sayesinde 2 milyardan fazla göçmen kuş bu güzergâh boyunca hareket ediyor.

Marmara Denizi ile Karadeniz arasına sıkışan İstanbul, kritik bir geçiş noktası oluşturuyor. Süzülerek uçan birçok büyük kuş, yalnızca karaların üzerinde oluşan termal hava akımlarına bel bağlar; bu durum da göçmen kuşların İstanbul üzerinde belirli bir güzergâhta yoğunlaşmasına neden olur.

Her yıl ilkbahar ve sonbaharda İstanbul Boğazı’nın semaları yüz binlerce beyaz leyleğin yanı sıra, türün küresel nüfusunun neredeyse tamamını oluşturan 45.000’den fazla küçük orman kartalı ve on binlerce şahin, atmaca, pelikan ve hatta akbabayla dolar.

İslam’ın en kutsal hac mekânına atıfta bulunan Kuruca, “İstanbul göçmen kuşlar için Kâbe gibidir,” dedi. “Orta ve Doğu Avrupa’da üreyen popülasyonların büyük bir kısmı —hatta neredeyse tamamı— doğrudan İstanbul üzerinden göç eder.”

Benzer şekilde, pek çok kuş türü Türk kültüründe özel bir yere sahip olmuştur. Bazı halk oyunları turnaların hareketlerini taklit eder. Belediye amblemlerinde sıklıkla kartal veya kelaynak gibi kuşlar yer alır. Göçmen kuşlara atıfta bulunan deyimler yaygın olarak kullanılır. Hatta geç Osmanlı döneminde yaralı leylekler ve diğer yaban kuşları için bir bakımevi (Gurabahane-i Laklakan) kurulmuştur.

Fakat günümüz Türkiye’si kuşlar için çok daha az misafirperver bir hâl aldı. Yalnızca İstanbul’da bile birçok sulak alan, orman ve mera; havalimanları, otoyollar ve planlanan Kanal İstanbul bağlantılı projelerle yapılaşmaya açıldı. Bu durum birçok kuşu beslenmek ve üremek için daha dar ve yetersiz yaşam alanlarına sıkıştırdı.

Şebekeyle çarpışmalar

Kuruca, doğal yaşam alanlarının yok olmasının Tahtakale demir yolu koridorunu göçmen kuşlar için hem cazip hem de son derece tehlikeli hale getirdiğini belirtti.

Bitişikteki Küçükçekmece Gölü ve çevresindeki sazlıklar, İstanbul’un Avrupa Yakası’nda kuşların konaklayıp enerji toplayabileceği nadir yerlerden biri. Ancak bölgedeki ağaç sayısının azalması nedeniyle gelen sürüler, başıboş köpekler ve tilkiler gibi karadaki yırtıcılardan içgüdüsel olarak kaçınmaya çalışıyor ve bu yüzden demir yolu boyunca elektrik tellerini tutan katener direklerinin tepesine tünüyor.

Türkiye’nin eski katener sistemleri ile alçak ve orta gerilim dağıtım hatları genellikle kuşları elektrik çarpmasından koruyacak yeterli yalıtıma sahip değil ve birbirine oldukça yakın mesafede yer alıyor; bu da kartal, akbaba ve leylek gibi geniş kanatlı kuşların kolayca ölümcül bir kısa devreye yol açabileceği anlamına geliyor. Kimi zaman gerilim o kadar yüksek oluyor ki, nemli veya yağışlı havalarda elektrik arkı oluşarak kuşların tellere doğrudan temas etmeden de elektrik akımına kapılmasına neden olabiliyor.

WWF-Türkiye Kıdemli Doğa Koruma Uzmanı Can Yeniyurt, bu tür enerji nakil hatlarının oluşturduğu risklerin, sayıları zaten azalan göçmen kuş popülasyonları üzerindeki baskıyı daha da artırdığını açıkladı. Dünya genelindeki göçmen kuş türlerinin neredeyse yarısı şu anda düşüş eğiliminde ve Türkiye’nin toplam kuş varlığı 1989’dan bu yana yaklaşık yüzde 50 oranında azaldı.

Yeniyurt, Turkey recap’e verdiği demeçte, “Bazı kuş türleri göç sırasında sürüler halinde seyahat eder; bu sayede enerji tasarrufu sağlarlar,” dedi. “Bu gruplardan kayda değer sayıda bireyin kaybedilmesi, geride kalan kuşların göçü başarıyla tamamlamasını zorlaştırabilir.”

Kuşları korumak adına tüm açık hava elektrik bileşenlerinin yalıtılması ve mümkün olan yerlerde elektrik kablolarının yer altına alınması gerektiğini vurguladı.

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) araştırmacısı Zeynep Yıldız, Türkiye’nin yer üstü enerji dağıtım ağının halihazırda 1 milyon kilometreden fazla elektrik telini kapsadığını belirtti. Ayrıca ülke genelinde yaklaşık 7.500 kilometrelik elektrikli demir yolu hattı bulunuyor. Bu şebekenin ne kadarının kuşlar için güvenli korumalarla inşa edildiği veya sonradan donatıldığı ise bilinmiyor.

Yıldız, Turkey recap’e “Kesin bir rakam veremiyoruz ve bu durumun kendisi bile başlı başına çok şey anlatıyor,” dedi.

Yıldız, kuşlar için güvenli enerji hatlarına ilişkin veri eksikliğinin yanı sıra, yakın tarihli bir TEPAV analizinde, elektrik çarpan kuşların kuru otları tutuşturmasıyla çıkan örtü yangınlarının veya kuş ölümlerinin kaydedildiği standart bir sistemin bulunmadığına dikkat çekti.

Bu arada Türkiye, genellikle ücra bölgelerde yer alan ve sayıları giderek artan güneş ve rüzgâr santrallerini bağlamak amacıyla yüksek gerilim iletim şebekesini hızla genişletmeyi hedefliyor. İletkenler arasındaki geniş açıklık nedeniyle bu kablolar nadiren elektrik çarpmasına yol açsa da Yıldız, bunların başka bir ölümcül tehlike yarattığını vurguladı: kuşların uçuş sırasında elektrik tellerine çarpması.

Yıldız, “Yüksek gerilim iletim hatlarında kuşların elektrikle temas etmesine bile gerek yok. Uçuş esnasında, özellikle de alçak irtifada fark edemedikleri teller ölümcül olabiliyor,” dedi.

Yakın zamanda yapılan bir araştırmaya göre, Ocak 2019 ile Aralık 2024 arasında Türkiye’deki yüksek gerilim hatlarında kuşlar 2.645 arızaya neden oldu —bu, en büyük ikinci arıza nedeniydi— ve bu vakaların çoğundan beyaz leylekler sorumluydu.

Yıldız, “Günümüzde [kuşların] göç yolları ile enerji hatlarının konumları aynı risk modeli çerçevesinde değerlendirilmiyor. Bunun sonucunda yalıtım, görünürlük işaretleyicileri ve güvenli tüneme noktaları gibi önlemler projelerin başlangıcında dahil edilmiyor; yalnızca kuş ölümleri meydana geldikten sonra gündeme alınıyor,” diye konuştu.

Çatışmaların gölgesinde göç

Yine de kamu kurumları göçmen kuşların uğradığı zararı azaltmak için girişimlerde bulunuyor. AB destekli bir bölgesel koruma projesi kapsamında Türk ortaklar, 2030 yılına kadar 5.000 elektrik direğini yalıtmayı ve kuşların enerji hatlarından kaçınmasına yardımcı olmak üzere binlerce yansıtıcı işaretleyici yerleştirmeyi planlıyor.

Bununla birlikte birçok bölgesel elektrik dağıtım şirketi de elektrik hatlarını yalıtmaya ve leyleklerin iletkenlerden uzakta üremeleri için yuvalama platformları kurmaya başladı.

WWF-Türkiye’den Yeniyurt, “İlgili kurumların attığı adımlar ve yürüttüğü müdahaleler şüphesiz önemlidir. Ancak sorunun ölçeği ve aciliyeti göz önüne alındığında, mevcut çabaların çok daha hızlı, daha kapsamlı ve daha sürdürülebilir hale gelmesi gerektiğine inanıyorum,” dedi.

Bu tedbirler, Afrika-Avrasya göç yolunun giderek daha tehlikeli hale geldiği bir dönemde alınıyor. Ukrayna, Suriye, İran ve Gazze’deki çatışmalar yaşam alanlarını tahrip ederek Türkiye’yi bölgedeki az sayıdaki güvenli limandan biri haline getirdi. Ukrayna’da yapılan araştırmalar, devam eden savaş ortamında nesli tehlike altındaki kartal türlerinin üreme alanlarına ulaşabilmek için uzun ve zorlu dolambaçlı rotalar izlediğini ortaya koydu.

Daha güneyde ise raporlar, Levant bölgesini aşan turna ve pelikan sürülerinin, insansız hava araçlarıyla aynı irtifayı ve uçuş hızını paylaşmaları nedeniyle muhtemelen Hizbullah roketleri ile İsrail hava savunması arasında çapraz ateşe yakalandığını kaydediyor.

Çatışmalar, kimi kuş türlerini sığınacak bir yer arayışıyla alışılagelmiş yaşam alanlarının da dışına sürükledi. 2025 yılı başlarında, Filistin nektarkuşu Türkiye’de ilk kez Hatay’daki Milleyha Sulak Alanı’nda belgelendi. Ankaralı kuş gözlemcisi Mehmet Tavacı, bu minik ve renkli kuşun muhtemelen şiddetten kaçarak Türkiye’ye sığındığını söyledi.

Tavacı, Turkey recap’e yaptığı açıklamada, “[Göçmen kuşlar] Türkiye’yi geçici bir mola yeri olarak kullanıyor. Onlar birer misafir gibiler,” dedi ve ekledi: Türkiye onları potansiyel ölüm tuzaklarıyla karşılamamalı.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin:

info@turkeyrecap.com

YouTube: @StüdyoRecap

İnstagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

LinkedIn: Stüdyo recap

Bu makale, Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği desteğiyle hazırlanan Türkiye’nin iklim yönetişimi odaklı rapor serisinin bir parçası olup, hiçbir şekilde Heinrich Böll Stiftung’un görüşlerini yansıtmaz.